Zehriyle öldüren balon balığında korkutan tespitler

Mehmet ÇINAR/ANTALYA, – AKDENİZ ve Ege denizlerinde süratle yayılmaya ve ekosistemde büyük tehlike oluşturmaya devam balon balıklarına yönelik Akdeniz Su Eserleri Araştırma Üretme ve Eğitim Enstitüsü’nce yapılan araştırmada, dişi bir balığın gonatında (üreme organı) 1 gramda 10 bin- 22 bin adet yumurta tespit edildi. Kimi balıklarda 300-400 gramlık gonatlar çıktığını belirten Enstitü Müdürü Serkan Erkan, hem balığın çok süratli ürediğini, hem de üreme döneminin bahar ayları dışına çıktığını söyledi.
Son yıllarda balıkçıların kabusu olan ve bugüne kadar Türkiye’de 5’e yakın kişinin de tükettiği için ömrünü yitirdiği balon balıkları, Akdeniz ve Ege denizlerinde süratle yayılmaya ve ekosistemde büyük tehlike oluşturmaya devam ediyor. Antalya’da balıkçılık üzerine Ar- Ge, üretim ve eğitim çalışmaları yapılan Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı Akdeniz Su Eserleri Araştırma Üretme ve Eğitim Enstitüsü’nde, balon balıklarına yönelik 2016 yılından bu yana laboratuvar çalışmaları da yürütülüyor.
PİŞİRME VE KAYNATMADA ZEHİR KAYBOLMUYOR
Balon balıkları üzerine yapılan bilimsel çalışmaların sonuçları hakkında bilgi veren Enstitü Müdürü Serkan Erkan, balon balığının Akdeniz ve Ege’nin Türkiye kıyılarında, yaklaşık sekiz çeşidini tespit ettiklerini söyledi. Benekli balon balığı ve cüce balon balığının popülasyonunun epey yüksek olduğunu ve tehlike arz ettiklerine dikkati çeken Erkan, “Balon balığının gonat, kat, kas ve deri yapısında tetrodotoksin dediğimiz bir toksik husus var. Ölümcül ve ısıya karşı hassaslığı olmayan bir unsur. Yani bu balığı pişirdiğinizde yahut kaynattığınızda, ne uygularsanız uygulayın bu toksik unsur balıktan uzaklaşmıyor” dedi.
KARAYA ÇIKARILMASI KATİYETLE YASAK
Balon balıklarının karaya çıkarılmasının katiyetle yasak olduğunu vurgulayan Erkan, “Tüketilmesini muhakkak önermiyoruz. Zira vefatlar duyuluyor, görüyoruz maalesef. Biz bu balıktaki tetrotoksin unsurunun balıktan izole edilip diğer alanlarda kullanımı ismine çalışmalar yürütüyoruz. Ayrıyeten balıkçılarımızın bu balık üzerinde bir av baskısı oluşturmasını hedefliyoruz. Geçen yıl balık başına belirli bir para ödendi, kısmen başarılı oldu, bu sene revize edilecek ve devam edecek. Ancak balığın karaya çıkarılması yasağı katiyetle devam ediyor” diye konuştu.
1 GRAMDA 10-22 BİN ADET YUMURTA
Laboratuvar çalışmalarında balon balığı gonatlarının incelediğini anlatan Serkan Erkan, “Dişi bir balığın gonatlarında 1 gramında 10 bin ile 22 bin adet yumurta olduğunu tespit ettik. Kimi balıklarda 300-400 gramlık (4.4-8.8 milyon yumurta) gonatlar çıktı. Yani çok yüksek sayılarda yumurtası olduğu tespitini yaptık ve bu balığın çok süratli ürediği manasına geliyor. Üreme dönemi birinci çalışma başlarındaki datalarda bahar aylarında olduğu görülüyordu ancak şu anda gördük ki balık bahar ayları dışında da üremeye devam ediyor” sözlerini kullandı.
ET KALİTESİ YÜKSEK FAKAT ZEHİRLİ
Balon balıklarının Akdeniz’e süratle adapte olduklarını söyleyen Erkan, “Çene yapısı çok güçlü ve kabuklulardan tutun kendi uzunluğundaki balıklara kadar hepsinin predatörü, tamamını tüketebiliyor, saldırgan bir balık. Bu datalara dayanarak bu balıkla gayret etmenin epey sıkıntı olduğu sonucu çıkıyor ancak çalışmalarımıza devam ediyoruz. Balığın et kalitesiyle ilgili denemeler yapıldı. Büsbütün denetimli ortamlarda bakanlıktan alınan müsaadeler kapsamında yapıldı. Aslında et kalitesi, protein oranı yüksek bir balık. Ancak tetrodotoksini balıktan izole etmek epey sıkıntı ve laboratuvar kaideleri gerektiriyor. O yüzden bunun etinin bir yerde değerlendirilme talihi yok denecek kadar az” dedi.
ZEHRİ İLAÇ VE DERİ ENDÜSTRİNDE KULLANILACAK
Balığın üzerindeki toksinin ise çok pahalı olduğunu belirten Erkan, toksinin ilaç ve deri endüstrilerinde kıymetlendirilmesine yönelik çalışmalarla ilgili şunları söyledi:
“İnşallah ilaç endüstrinde kullanılabilmesi ismine çalışmalarımız devam ediyor. Bir de derisi var, balon balığı derisi işlenebilirliği üzerine neredeyse bir yıllık çalışma gerçekleştirildi ve derinin işlenebilir sonucu ortaya çıktı. Bunun süs eşyası, cüzdan, kemer üzere eşyaların imalinde kullanılabileceği sonucu çıktı. İnşallah önümüzdeki yıllarda derisinin de bu alanda değerlendirilmesini sağlayacağız. Alanya’da ayakkabı yapan firma en profesyonel ve birlikte çalıştığımız firma. Balıkları onlara biz temin ettik. Çalışmalarına devam ediyorlar ve başarılı olunacağı sonuçları çıktı. İlaç sanayi ise değişik bir dal, onda biraz daha yavaş ilerliyor. Norveç ve Kanada’dan müracaatlar, talep var. Toksin maddeyi izole edip alma konusunda müracaatları var. Bakanlığımızın yetkilileri bunları pahalandırıyor.”