İSTANBUL, – Bin 514 kişinin hayatını kaybettiği Titanik faciasından kurtulan Dr. Besim Ömer Akalın’a ilişkin “Sıhhıye-i Askeriye ve Umumiyede Tayyarelerden Edilecek İstifade” isimli eser, bir asır sonra Sıhhat Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl tarafından yayımlandı. Kitapta, Besim Ömer’in havadan hasta nakline ait fikirleri de yer alıyor.
1912 yılında Washington’da yapılacak bir konferansa Osmanlı delegesi olarak gönderilen Dr. Besim Ömer Akalın bu konferansa gitmek için Titanik isimli bir gemiyle seyahat yapmaya karar verdi. Gemiye Fransa’dan binecek olan Besim Ömer Paşa, seyahatin gerçekleşeceği gün hava durumundan ötürü limana ulaşamadı ve gemiyi kaçırdı. Bu sayede Titanik felaketinden baht yapıtı kurtuldu ve bileti olduğu halde gemiye binmeyen tek yolcu oldu. İlerleyen vakitlerde olaydan bahsederken kendisinden “yeryüzünün en talihli insanı” diye bahsetti.
Osmanlı Devleti’nin son devrinde tıp alanında yaptığı büyük çalışmalarla tanınan ve Cumhuriyet’in ilanından sonra iki kere Bilecik Mebusu olarak Meclis’e giren Dr. Besim Ömer Akalın’a ilişkin “Sıhhıye-i Askeriye ve Umumiyede Tayyarelerden Edilecek İstifade” isimli eser, bir asır sonra Sıhhat Bilimleri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Cevdet Erdöl tarafından günümüz Türkçesi ile tekrar yayımlandı.
Sıhhat ve havacılık tarihine ışık tutan birinci eser özelliğini taşıyan kitapta, Osmanlı devrinde hayata geçirilmesi planlanan fakat savaş ve ekonomik şartlar nedeniyle bir türlü gerçekleştirilemeyen havadan hasta nakline ait proje ve bilgiler yer alıyor. Fransızların Birinci Dünya Savaşı sırasında Deyrezor ve Halep’teki yaralıları Şam’a naklettikleri sıhhıye uçaklarının fotoğraf ve ayrıntılarının bulunduğu kitapta ayrıyeten Besim Ömer’in Osmanlı sıhhat sistemi için düşündüğü havadan hasta nakli projesine ait fikirleri de yer alıyor.
TİTANİK’E BİNEMEMİŞTİ
Londra’da 1907’de gerçekleşen 8. Milletlerarası Kızılhaç kongresinde Osmanlı Devleti temsilcisi olarak Kızılay’ın bugünkü ambleminin benimsenmesini kabul ettiren, 1912’de ise Washington’da gerçekleşecek konferansa Osmanlı Devleti’ni temsilen katılmak üzere Southampton limanındaki Titanik gemisine yanlışsız yola çıkan, lakin hava muhalefeti nedeniyle bu gemiye binemeyen tek Türk olan Dr. Akalın’a ilişkin yapıtı yine okurlarla buluşturan Prof. Dr. Erdöl, çalışmayı şu sözlerle anlattı:
“Eser, bir asır evvel Besim Ömer Beyefendi tarafından kaleme alınsa da vakit içerisinde unutulup gitmiş. Fransızların Birinci Dünya Savaşı sırasında Suriye’de havadan hasta ve yaralı taşıdıklarını görünce bundan çok etkilenen Besim Ömer Beyefendi havadan hasta nakli projesinin kesinlikle Osmanlı Devleti’nde de hayata geçirilmesi için teşebbüslere başlıyor. Lakin bir türlü sonuç alınamayınca Cumhuriyet’in ilanından çabucak sonra 1924’te bu yapıtı kaleme alıyor. Bir uçuş tabibi olarak Besim Ömer’in envanterini tararken 100 sayfalık kısa eser dikkatimi çekti. Yapıtın çabucak günümüz Türkçesi ile genç nesillere aktarılması gerektiğine inanarak kolları sıvadım. Tıbbiyeli Ömer Besim bundan 100 yıl evvel havadan hasta naklinin değerini görmüş bir Türk tabibi. Tarihe iz düşmek ismine arşivin tozlu raflarındaki kitabı günümüz Türkçesine kazandırmış olduk. Ömer Besim’in hayaline lakin 100 yıl sonra ulaştığımızı da söylemek isterim.”
“SIHHİYE UÇAKLARINDAN YARARLANILMALI”
Besim Ömer’in o periyotta ortaya koyduğu vizyonun kıymetinde de değinen Prof. Dr. Cevdet Erdöl, “Besim Ömer Beyefendi, kitabında barış ve savaş vakitlerinde yaralı ve hastaların naklindeki zorluğa dikkati çekerek, naklin süratli ve sarsıntısız olması üzerinde duruyor. Ona nazaran demir ve karayolu ağlarının bile son derece yetersiz olduğu bir devirde sıhhiye uçaklarından mümkün olduğu kadar yararlanılmasına dikkat çekiyor. Besim Ömer’in kaleme aldığı notlarda, uçakların yalnızca yaralı ve hasta değil, tıpkı vakitte tabip, hastabakıcı, alet, edevat ve ilaç da taşıma hizmeti vereceğinden bahsetmesi nasıl bir vizyonu olduğuna ışık tutuyor” dedi.
