Tesadüfen bulunan padişah fermanı, restore ediliyor

Mustafa KANLI- Ahmet KILIÇ/GAZİANTEP, – GAZİANTEP Zeugma Mozaik Müzesi’nin kütüphanesinde yapılan tasnif sırasında Osmanlı İmparatorluğu’nun 30’uncu padişahı olan 2’nci Mahmud’a ilişkin olduğu belirlenen ferman bulundu. Deforme olan ve uzman takımlar tarafından onarım ve konservasyonuna başlanan ferman, incelemelerin akabinde müzede sergilenecek.
Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde tasnif çalışması yapan takım, kütüphane kısmındaki kitapların ortasında Arapça el yazılı bir evrak buldu. Yapılan incelemelerde kısmen tahrip olmuş yazılı dokümanın, Osmanlı padişahlarından 2’nci Mamhud’a ilişkin ferman olduğu belirlendi. Müze envanterinde yer almayan fermanın onarımı için uzman takım görevlendirildi. Yapılan ön incelemede fermanın padişah 2’nci Mahmud tarafından Mustafa Veledi Mehmet’e yazıldığı ve içeriğinde Ayıntap Kalesi ile ilgili bilgiler bulunduğu belirlendi.
‘FERMANI BÜTÜN DETAYLARIYLA BİLİMSEL OLARAK İNCELEYECEĞİZ’
Arapça el yazması olan fermanda Gaziantep’teki tarihi kalenin o dönemki ismi ile Ayıntap Kalesi ile ilgili bilgilerin yer aldığını söz eden Zeugma Mozaik Müzesi Müdürü Özgür Çomak, “Gaziantep Onarım ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürlüğü’nde, Zeugma Mozaik Müzemizin kütüphanesinde yaptığımız tasnif çalışmaları esnasında bulduğumuz 2’nci Mahmud’a ilişkin fermanın onarım ve konservasyon çalışmasını yapmaya başladık. Müzenin kütüphanesindeki tasnif çalışmaları sırasında tesadüfen Arapça el yazması 2’nci Mahmud’a ilişkin 1819-1820 tarihli Ayıntap Kalesi ferman olduğunu tespit ettik. Birinci yaptığımız yüzeysel incelemede Divan edebiyatı halinde sülüs yazı tekniğinde yazılmış olan evrakın 2’nci Mahmud tarafından Mustafa Veledi Mehmed’e verildiğini anlatan bir ferman olduğunu belirledik. Onarım ve konservasyon çalışmalarının sonrasında da gerekli bilimsel çalışmaları tarihçilerimizle birlikte inceleyeceğiz. Fermanın bütün bilimsel çalışmaları tamamlanınca bakanlığımızın müsaadeleri doğrultusunda müzemizde sergilemeyi düşünüyoruz” dedi.
‘HER EVRESİNİ MİKROSKOPLA TAKİP ETTİK’
Gaziantep Onarım ve Konservasyon Müdür Yardımcısı Ayşe Ebru Çorbacı ise müzede tesadüfen bulunan fermanın nemli ortamda kalması sebebiyle deforme olduğunu söyledi. Fermanda kesim kayıplarının olduğunu anlatan Çorbacı, şunları söyledi:
“Şu an üzerinde çalıştığımız evrak, 19’uncu yüzyıla ilişkin kağıt eser olan bir fermandır. Bize geldiğinde yapıtta yanlış depolama nedeniyle birtakım bozulmaların olduğunu tespit ettik. En ağır fizikî bozulmalar kat yerlerinde görüldü. Çok fazla katlandığı için de hem izler hem de modül kayıpları oluşmuş. Yapıtın çok ağır nemli bir ortamda bekletildiğinin farkına vardık. Yüzeyinde biyolojik bozulmalar başlamış. Bizim aslında birinci çalışmalarımız bunun tespitine yönelikti. Yapıtla ilgili çalışmalara başladık ve yapıtın hem varyantlarını belirledik hem de teğe bir çizimi ile fermandaki bozulmaları tespit ettik. Daha sonrasında bu bozulmalar doğrultusunda ne çeşit süreçler ve hangi süreçlerden geçeceğine karar verdik. Uzman restoratörlerimiz ferman üzerinde çalışmalarına başladılar. Öncelikle bir paklık çalışması yürüttük, ardından sağlamlaştırma ve dezenfeksiyon çalışmalarımız oldu. Üzerinde kullanılan mürekkebin sulu paklığa sağlam olup olmadığına yönelik testler yaptık. Tüm bu çalışmaların her basamağında mikroskoplarla tespit ederek belgelenmelerini sağladık. Paklık ve dezenfeksiyon çalışmalarımızın akabinde kırıkların, yırtıkların ve boşlukların yapıştırılması ile ilgili dolgu çalışmamız oldu. Artık yavaş yavaş yapılan süreçlerin sonuna geldik. Yakın vakitte tamamlayarak Müze Müdürlüğümüze teslim edeceğiz.”
Kütüphanedeki tasnif çalışmaları sırasında tesadüfen bulunan fermanın yapılan süreçlerin akabinde Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergileneceği öğrenildi.