“Tarım üreticisi için bir sonraki hasat devri zora girebilir”

İstanbul, 7 Haziran – İstanbul Bilgi Üniversitesi Milletlerarası Bağlar ve Milletlerarası İktisat Politik Yüksek Lisans Programları Koordinatörü Dr. Öğretim Üyesi Şadan İnan Rüma, dünya genelinde yaşanan hammadde problemi nedeniyle, Türkiye’deki “üreticilerin de bir sonraki hasat devrinde zora girebileceği” uyarısı yaptı.
Tarımda yüksek girdi fiyatları nedeniyle üreticilerin uzun vakittir zorlandığına dikkat çeken Rüma, “Pandemi bunu pekiştirdi; besin üreticilerinin eserlerini tüketicilere ulaştıramadığı için atmak zorunda kaldığı söyleniyor maalesef. Bir sonraki hasatta gereken girdi maliyetlerini nasıl karşılayacakları konusunda hayli kaygılılar” dedi ve ekledi:
“Dünyada yaşanan hammadde problemi pandemi ile bir arada daha da gün yüzüne çıkıyor. Sorunun temelini gereksinimlere yönelik değil, doğayı tahrip eden ve kâr hırsına yönelik üretim ve kâfi gelir sağlanmadan borçlanma yoluyla tüketime teşvik oluşturuyor. 
“Küresel eşitsizlikler çerçevesinde hammadde ihracatçısı ülkelerin ekonomilerinin bu ihracata dayalı bir sınırlılıktan muzdarip olmaları da sorunun bir öbür kesimi. Bunlar inançlı bir tedariğin sağlanmasını güçleştiriyor.”
Plastikten otomotive, tarımdan dokumacılığa her bölümde hammadde düşüncelerinin olduğunu söyleyen Rüma, “En başta petrol fiyatları esasen istikrarlı değil. Bu da bütün dalları tesirler. Neoliberal globalleşme ile bölümlerin de ülkelerin de karmaşık ağlarla birbirinin içine geçtiği karmaşık bir sistem oluştu” dedi ve muhtemel gelişmeleri şöyle sıraladı:
“Örneğin Pfizer-Biontech aşısının patenti özgür bırakılsa bile üretilebilmesinin bir yıl kadar müddet alabileceği konuşuluyor. 
“Çünkü 16 ülkeden gelen 30’dan fazla bileşene dayandığı söyleniyor. Üstelik borçlanma arttı. 
“Neoliberal ekonomiyi savunagelen meşhur The Economist Mecmuası bile global borçlanmanın alarm verici seviyelerde olduğunu yazmıştı.  
“Amerikan iktisadının ve idaresinin dalgalanmaları ile gelişmekte olan ülkelerin ekonomilerinin durumları ve idarelerinin tavırları nedeniyle doların gidişatı da inanç vermiyor.  
“Doların fiyatı her türlü tedariği etkilediğinden ötürü asal ehemmiyet arz ediyor. Bu bağlamda birçok öge sorun hâline geliyor: 
“Hangi bölüm plastik tedariğinde sorun olursa etkilenmez ki?  
“Tarımda sorun olursa besin fiyatları etkileniyor ve besin fiyatlarından etkilenmeyen sıradan insan olabilir mi? 
“Yem hammaddelerinde fiyat artışları altı yılın doruğuna ulaşmış, et fiyatlarına yansımaması mümkün mü? Kauçuk tedariğinde sorun otomotiv bölümü başta olmak üzere birçok bölümü etkiliyor.  
“Pamuk yahut elyaf tedariğindeki sorun dokumacılık dalını etkiliyor; pamuk ve polyester üzere iplik fiyatlarında yüzde 75’e varan artışlar iletiliyor. 
“Bütün bunlara ısrarla üretim ve tüketimin tabiatla ahenk içinde gerçekleştirilmemesinden, tabiatın insafsızca tahrip edilmesinden kaynaklanan ekolojik krizi eklediğimizde durum vahimleşiyor. 
“Örneğin otomotiv kesiminde yaşanan kauçuk badiresinin nedenlerinden biri kauçuk bitkisinin yapraklarında görülen bir hastalık olarak bildirildi.”
Türkiye’deki üreticilerin hammadde dertlerinden etkilendiğine de dikkat çeken Rüma, şöyle devam etti:
“Plastik kesiminin hammadde ıstıraplarından etkilendiği ve ithalat vergisi, yerli hammaddenin iç piyasada kullanılması üzere taleplerde bulunulduğu görülüyor. 
“Pandemi nedeniyle geçen yıldan bu yana tedarik zincirlerindeki aksamalar, navlun artışı üzere meselelerin hammadde ithalatında düşünce yarattığı bildiriliyor. 
“En son hem Amerika hem Avrupa’da Yeşil Mutabakat ismiyle lisana getirilen tabiatla uyumlu sürdürülebilir üretim ve takviye paketleriyle de kendisini gösteren çalışanların alım güçlerini arttıracak ve istikrara kavuşturacak siyasetlerin uygulanması pandemi nedeniyle pekişen krizlerden çıkılabilmesi için elzem görünüyor.”