İstek ERBAŞ- Doğancan İLEK/ÇAYELİ (Rize), – RİZE’de, bir dönem kenevirden elde edilen liflerden özel el dokuma tezgahlarında üretilen ‘Rize bezi’ geleneği, 1960 yılında kenevir üretiminin yasaklanmasıyla yok olmaya yüz tuttu. Kenevir ekiminin geçen yıl özel müsaadeyle yine yasallaşmasının akabinde gelenek sürdürüldü. Kentte verilen eğitimlerin akabinde 6 üretici, 5 dekar alanda bu yıl üretime başladı.
Rize’nin Çayeli, İyidere, Çamlıhemşin ve Fındıklı ilçelerinde 6 üretici, 5 dekar alanda kenevir tohumlarını toprakla buluşturdu. Üreticiler, hasadı beklerken, kenevirlerden bitkisel liflere sahip iplikler üretilerek, sağlıklı ve özel dokuma kumaşlar elde edilecek. Bu gayeyle kentte kenevir ipi dokumacılığı için kurslar da açıldı. Rize Valiliği’nin koordinesinde, Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğü’nce ortaklaşa açılan kenevir ipliği üretim kurslarında yıllar evvel üretim yapan ustalar, dokuma eğitmenlerine özel kenevir ipliği üretim tekniklerini öğretiyor. Hint kenevirinden elde edilen iplikle özel el dokuma tezgahlarında üretilen ‘Rize bezi’nden ise masa örtüsü, havlu ve şık dizaynlı kıyafetler dikilecek.
‘İZİNLERLE BAHÇEMİ EKTİM’
Kenevir ekimi yapan Beyhan Şişman, “El sanatları usta öğreticisiyim. ‘Rize bezi’ dokumak için gereken kendir ipliklerini yurtdışından temin ediyorduk; zira Türkiye’de kenevir üretimi durdurulmuştu. Ben de aldığım müsaadelerle bahçemde dikmeye karar verdim. Elde ettiğim kenevirlerden annemden öğrendiğim tekniklerle ip yaparak kumaş üretiyorum. Benim gereksinimim olduğu ölçüde bahçeme ektim. Çok geniş kullanım alanları var lakin şimdi bir pazarı olmadığı için beşerler ekmek istemiyorlar. Pazarının oluşturulması ile birlikte kenevir üretiminin çok süratli bir formda artacağını düşünüyorum” diye konuştu.
‘ÇOCUKLARIMA AKTARIYORUM’
Kenevir ekimini çocuklarına da anlattığını söyleyen Fatma Sağlam (83), “Çocukluğumda babam ekerdi, oradan öğrendim sonra yasak getirildi. Artık benim çocuklarım tekrar ekmeye başladı. Biz ektiğimiz kenevirlerden ip yapardık. Hayvan bağlamak için yük taşımak için kullanırdık. İncecik ipler yapılır ve ondan kumaşlar örülürdü. Bu yörelerde çay olmadan evvel kenevir vardı, kenevirin yasaklanması ile bir arada bahçeler daima çaylık oldu. Artık tekrar kenevir ekmeye başladılar. Ben de çocuklara bildiklerimi öğretmeye çalışıyorum” dedi.
‘GELENEĞİ YAŞATIYORUZ’
Tarık Şuşoğlu da “Dedelerimizden kalan bir kültürü yine yaşatmaya çalışıyoruz, bizim için farklı bir heyecan. Kenevir bu bölgede evvelden çok yaygın olarak kullanılır ve yüklü olarak ip yapılırdı. Biz de bu geleneğin yaşaması için 2019 yılında kenevir ekmeye başladık. Kenevirden ip yapıyoruz, ipi de kumaşlara dönüştürüyoruz. Biz 250 metrekare bir alanda ekim yapıyoruz, bu bize kâfi oluyor” diye konuştu.
