Rapor: Yapısal dönüşümün hızlandırıcısı “iklim” olabilir

İstanbul, 2 Haziran – TSKB Ekonomik Araştırmalar’ın, makroekonomi odağında Covid-19 tesirlerine ait hazırladığı “Pandemi Sonrası Daha Yeşil Bir Dünyaya Yelken Açmak” başlıklı raporda, “iklimin” yapısal dönüşümün hızlandırıcısı olarak ele alınabileceği vurgulandı.
TSKB Ekonomik Araştırmalar Departmanı’ndan Feridun Tıp, Şakir Turan, Cihan Urhan ve Cem Avcıoğlu tarafından hazırlanan raporda, toparlanma sürecinde değerli adımlar atılmasına rağmen, aşılması gereken belirsizlikler ve eşitsizliklere de dikkat çekildi. 
Dünyadaki sistemsiz toparlanma içinde oluşan enflasyonist eğilimlerin Türkiye’yi olumsuz etkilerken, belirsizliklerin iktisat siyasetlerinde hareket alanını sınırladığının altı çizilen raporda, makro dengelerde güzelleşme için iç talebin bir müddet daha soğuması gerektiği belirtilirken, son yıllardaki tecrübeler makroekonomik siyaset önlemlerinin kalkınma siyasetleriyle güçlendirilmesi gerektiğinin değerini teyit edildi.
TSKB Ekonomik Araştırmalar Baş Ekonomisti Burcu Ünüvar raporun giriş yazısında, ülkelerin birbirine ne kadar bağlı olduğunu hatırlamanın ve sorumlu siyasetler geliştirmenin ne kadar değerli olduğunun altını çizerek, şöyle dedi:
“Türkiye iktisadının global iktisat ile entegrasyonunun ve dışa açıklığının yüksek olması kıymetli birer avantaj. Kısa ve orta vadede dış ticarette, rekabetçiliğimizin artırılmasına yatırım yapmak, değerli bir gündem unsuru olacak. 
“Bu sebeple iklim krizine karşı sorumluluk şuuru ile Türkiye’nin iş yapma ortamını güzelleştirmenin tam vakti diye düşünüyoruz. Böylesi bir yaklaşım, ülkeye dış tasarruf girişini destekleyerek büyüme ve istihdam piyasalarında güzelleşmeyi tetikleyebilecektir. 
“Pandemi kaynaklı negatif iktisadi gelişmelerin bilhassa bayanlar ve gençler üzerinden istihdam piyasalarını zedelediği global iktisatta, Türkiye istihdam piyasalarının da dönüşüme gereksinimi bulunuyor. 
“Yapısal dönüşüm gerektiren bu biçim süreçlerin tesirleri orta vadede netleşeceği için, dönüşümü en erken ve en planlı biçimde başlatmak kıymet taşıyor. 
“Pandemiden çıkmak için uzun bir yokuşu tırmanmak gerekse de  doğru siyaset adımları ile gerçekleştirilecek bu tırmanışın sonrasında göreceğimiz görüntü hepimiz için daha güzel olacak.”
İmalat endüstrisine yönelik güçlü talebin pandemi periyodunda de sürdüğüne işaret eden rapora nazaran, salgın sürecinde Türkiye’de, ülke özel ve sektörelnedenlerle orta mallarının üretiminde süreksiz duraksamalar meydana geldi:
“Diğer yandan nakliyat maliyetlerinde kayda bedel artışlar yaşandı. 2020 yılının ikinci yarısında Çin’den Avrupa’ya yapılan nakliyecilikte konteynır maliyeti yüzde 250 yükselirken, 2021 yılının birinci 5 ayı toplamında yüzde 60 ek artış kaydedildi. 
“Tedarik sürelerindeki uzama ve firmaların birtakım eserlerde stok yapmaya yönelmesi mal fiyatlarındaki baskıyı artırdı. 
“Bu nedenle 2020 yılının ikinci yarısında yüzde 26 artan emtia fiyatlarında 2021’in birinci 5 ayında yüzde 24 ek artış oldu. 
“Bu gelişmeler enflasyon telaşlarını artırırken, 2021 Şubat-Mart aylarında gelişmiş ülke tahvil faizlerinde yükselişi ve riskli varlıklarda yine fiyatlamayı tetikledi. 
“Politika yapıcıların faizleri uzun mühlet düşük tutacaklarına bu sayede de finansal piyasalardaki tansiyonu kısmen hafiflettiklerine işaret eden raporda, piyasa ile siyaset yapıcıların, enflasyonun kalıcılığı konusundaki görüş ayrılıkları belirsizliğini artırmasının, görünüm üzerindeki aşağı istikametli risklerin ehemmiyetini muhafazasına yol açtığı belirtiliyor.”
Raporda, 2020 yılının birinci yarısında düşük çift haneli düzeylerde seyreden tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) enflasyonunun, 2020 sonunda yüzde 14.6’ya yükseldiğine işaret edilerek, şöyle denildi:
“2021 yılının geçtiğimiz 5 ayında iç talepte soğumanın hudutlu kalması ve birikimli maliyetlerle tüketici enflasyonu Nisan 2021’de yüzde 17’yi aştı. 
“Ayrıca global tarım fiyatları başta olmak üzere emtia fiyatlarındaki yükseliş, üst taraflı baskıyı artırıyor. 
“Kısa vadede iç talepteki soğumanın sürmesi ve döviz kurlarındaki oynaklığın azalması ile maliyet geçişkenliğinin sınırlanabileceğini vurgulayan raporda, orta vadede iklim dostu ziraî üretim ve besin güvenliği başta olmak üzere yapısal siyasetlerin enflasyonla çabada öne çıkması gerektiğinin altı çiziliyor. 
“Son yıllardaki tecrübeler ışığında büyüme ve istihdam siyasetlerine ek olarak enflasyonla gayret ve dış dengesizlikleri azaltmada kullanılacak araçların kalkınma siyasetleriyle güçlendirilmesi gerektiğine vurgu yapılıyor.”
Küresel seviyede salgın şartlarından en fazla etkilenen kesimlerden biri olan turizm kesimine de değinilen raporda, salgının getirdiği ekonomik şartlar ve devam eden salgın tasaları toparlanma suratını azaltan ögeler olarak ön plana çıkıyor. 
Yurt içi aşılama çalışmaları ve kaynak ülkelerle gerçekleşen ikili görüşmelerin yakın vade performansında belirleyici olacağı belirtilen raporda ulusal ve memleketler arası kuruluşların kestirimlerinin kesimde 2019 düzeylerine dönüş için 2023’ü işaret ettiği de vurgulandı.