İSTANBUL – Otizmli bireylerin gelişimsel özellikleri ve kaynaştırılması üzerine bilimsel çalışmaları aktaran Prof. Dr. N. Bülbin Sucuoğlu, “Bütünleştirme olmalı mı sorusu sorulmamalıdır. En yeterli bütünleştirme nasıl olmalıdır sorusunu sormalıyız. Otizmli çocuklar eğitim fırsatlarına erişimde akranlarıyla eşit haklara sahiptir” dedi.
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çocuk Gelişimi ve Engelliler İçin Gölge Öğreticilik Programları tarafından 2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü’nde çevrim içi düzenlenen Otizmle Hayat Paneli’ne alanda çalışan akademisyenler ve araştırmacılar katıldı.
“GENETİK ARAŞTIRMALAR VE BEYİN ARAŞTIRMALARIYLA ÖNEMLİ BİLGİLERE ULAŞILIYOR”
Prof. Dr. N. Bülbin Sucuoğlu, “Otizm spektrum bozukluğu; ekseriyetle belirtileri gelişimin erken devirlerinde ortaya çıkan, toplumsal etkileşim ve irtibatta sınırlıkların yanı sıra sonlu ve tekrarlayıcı davranışlarla kendini gösteren bilişsel farklılıkların yanı sıra epilepsi, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu yahut zihinsel yetersizlik üzere öbür bozuklukların eşlik edebildiği genetik geçişli/kalıtımsal nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizm tarifinin birinci defa kullanıldığı 1943 yılından bu yana genetik araştırmalar ve beyin araştırmalarıyla önemli bilgilere ulaşılıyor. Otizm etnik, kültürel, ırksal ve sosyo ekonomik seviyeden bağımsızdır lakin düşük gelir ve azınlık kümelerinde daha geç teşhis koyulabiliyor” tabirlerini kullandı.
“OTİZMLİ ÇOCUK SINIFIN ETKİN ÜYESİDİR”
Otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylerin toplumsal özellikleri, lisan ve irtibat özellikleri, bilişsel özellikleri ve sorun davranışlarının eğitim ve zihinsel hünerler üzere imkanlara bağlı olarak değişip farklılaştığının altını çizen Sucuoğlu kelamlarına şöyle devam etti:
“Bütünleştirme; özel ihtiyaçlı çocuklar da dâhil tüm çocukların birebir ortamda eğitim almaları ve ihtiyaçlarının en düzgün biçimde karşılanması için eğitimin içeriği, öğretim usulleri ve stratejileri ile gereçlerde değişiklikler ve uyarlamalar yapılmasıdır. Bugün hâlâ bütünleştirme olup olmaması tartışılıyor. Bütünleştirme olmalı mı sorusu sorulmamalıdır. En âlâ bütünleştirme nasıl olmalıdır sorusunu sormalıyız. Otizmli çocuklar eğitim fırsatlarına erişimde akranlarıyla eşit haklara sahiptir. Bütünleştirme otizmli çocuklara akranlarını gözlemleme ve doğal öğrenme ortamları sunar. Otizmli çocuk bütünleştirmede sınıfın etkin üyesidir. Tesirli bütünleştirmenin özellikleri evrenselliğin ve kurum özelliklerinin dikkate alınması, etkinliklere iştirak ve akranlarla etkileşim, öğretmene, aileye ve otizm teşhisli çocuğa nitelikli takviye sunulması üzere birkaç başlıkta sıralanabilir. Bu faktörlerin dikkate alınması aidiyet, akranlarla toplumsal etkileşim ve arkadaşlık, öğrenme ve gelişim marifetlerini arttırır.”
“EBEVEYN VE ÖĞRETMENLERİN BÜTÜNLEŞTİRMEYE DAİR TASALARI VAR”
Tesirli bütünleştirmede öğretmenlerin rolünü de kıymetlendiren Sucuoğlu, otizm tanısı konmuş çocuklar için tesirli olduğu kanıtlanan uygulamaların uygulandığı sınıflarda bütünleştirmenin de uygun olduğunu söyleyerek, “Öğretmenlerin bilgi ve maharetleri bütünleştirme kalitesini gösteren bir faktördür. Bunun için de öğretmenlerin yeni bilgi ve hünerlerle donatılması, öğretmen yetiştirme ve mesleksel gelişim programlarının zenginleştirilmesi, yardımcı eleman, gölge öğretmen ve gönüllülerle desteklenmeleri gerekmektedir. Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın 2018 bilgilerine nazaran okul öncesinde bin 224, ilkokulda bin 379, ortaokulda 853 ve lise çağında 175 otizm spektrum bozukluğuna sahip çocuk var. Ebeveynler çocuklarının bütünleştirme sınıflarında olmalarını istiyor fakat kaygıları var. Öğretmenler bütünleştirmeyi bir yaklaşım ve model olarak kabul ediyor fakat çekinceleri var. Toplumsal tavırlar, yerleştirme ve bütünleştirme standartlarının olmaması, öğretmenlerin bilgi ve maharet ve tecrübe sınırlılıkları, öğretimi kişiselleştirme zahmetleri üzere zahmetler ve sorunlarla karşılaşıyoruz” diye konuştu.
Panelde ayrıyeten “Otizme Dost Bir Yaklaşım, TEACCH Programı” başlığıyla Doç. Dr. Alev Girli, “TADİS (Türkçe Alternatif ve Destekleyici İrtibat Sistemi)” başlığıyla Dr. Öğr. Üyesi Ertan Görgü, “Otizm Spektrum Bozukluğunda Bir Erken Müdahale Modeli: DIR/Floortime” başlığıyla Dr. Öğr. Üyesi Hatice Şengül Fazilet de yer aldı.
