KONYA’nın Karapınar ilçesinde, ‘Dünya’nın nazar boncuğu’ olarak bilinen, iki evreli volkanik patlamanın eseri Meke Gölü’nde su kalmadı. Haritadan silinme noktasına gelen göl, Karapınar Atık Su Arıtma Tesisi, yer altı suyu yahut Acı Göl’den yıllık 2,5 milyon metreküp su aktarılarak kurtarılacak.
Karapınar ilçesinde bulunan Meke Gölü, 5 milyon yıl evvel volkanik patlamayla meydana gelen kraterin vakitle suyla dolması, 9 bin yıl evvel ise gölün ortasında ikinci patlamanın olması ve buranın da suyla dolması sonucu oluşan maar göl özelliğine sahip. Yer altı su kaynaklarından beslenen ve suyu tuzlu olan Meke’nin ortasında, 50 metre yükseklikte volkan konisi bulunuyor. Daha evvel ortadaki koniyi çevreleyecek yükseklikte su bulunan Meke Gölü, 2000’li yılların başından itibaren kuraklık ve bilinçsiz ziraî sulama sonucu yer altı su düzeyinin her geçen gün azalması sonucu kurudu. Şu an haritadan silinme noktasına gelen gölü, yine ‘Dünya’nın nazar boncuğu’ haline getirmek için çalışmalar başladı. Etraf ve Şehircilik Bakanlığı’nın yürüttüğü proje kapsamında göle yıllık 2,5 milyon metreküp su taşınarak, 1 metre yüksekliğinde su düzeyine ulaştırılıp, eski görünüme kavuşturulması planlanıyor.
‘MEKE, DEĞERLİ JEOLOJİK MİRAS ALANLARINDAN’
Prof. Dr. Fetullah Arık, Meke Gölü’nün hem Türkiye’nin hem de dünyanın değerli jeolojik miras alanlarından olduğunu, göl kuruduğu için artık ‘Dünya’nın nazar boncuğu’ olarak nitelendirilen görünümünün kalmadığını belirterek, şunları söyledi:
”İki evreli volkanik patlamayla oluşmuş ve o görmeye alışkın olduğumuz ‘nazar boncuğu’ görünümü maalesef şu an mevcut değil. O nedenle Etraf ve Şehircilik Bakanlığı’mız proje başlatmaya karar verdi. Ocak ayı başında Etraf ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıkları Müdafaa Genel Müdürlüğü’nde mevzuyla ilgili birçok uzman kurumun iştirakiyle Konya Valiliği Etraf ve Şehircilik Vilayet Müdürlüğü, KOSKİ Genel Müdürlüğü, Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama, Araştırma Merkezi’miz de dahil bir toplantı gerçekleştirildi. Meke’nin, şu an mevcut kuraklık ve çok denetimsiz yer altı suyu kullanım kaideleri altında doğal yollardan geri gelemeyeceği ön görüldü. Bundan sonra bölgedeki gerek yer altı suyu üretim kuyularından gerek Acı Göl’den gerek Karapınar Atık Su Arıtma Tesisi’nden sular alınarak Meke Gölü’ne desteğiyle ilgili fizibilite çalışmasına karar verildi.”
Obruk Uygulama, Araştırma Merkezi olarak yaptıkları çalışmaları anlatan Prof. Dr. Arık, ”Biz bu bölgedeki farklı alternatifleri değerlendirdik. Karapınar bölgesinde Meke’ye yakın alanlarda yer altı suyu varlığını, buradaki hidrojeolojik çalışmalarla birlikte ne kadar suya gereksinim olduğunu, nasıl bir çizgi gerektiğini, Acı Göl’den su alınması durumunda Acı Göl’e verebileceği muhtemel tesirleri belirledik. Karapınar Atık Su Arıtma Tesisi’nden, Meke Gölü’ne kadar bölgedeki kayaların litolojik özellikleri, geçilebilecek ünitelerin sertlikleri, buralardaki suyun taşınmasıyla ilgili ishale sınırının güzergahının jeolojik özelliklerini ortaya koyduk” diye konuştu.
ÇEVRESEL ARAŞTIRMALAR
Prof. Dr. Arık, Konya Teknik Üniversitesi Etraf Mühendisliği Kısmı’ndan oluşan takımın de arıtılmış atık su tesisinden alınacak suyun bölgedeki ekosisteme tesirlerini araştırdıklarını kaydetti. Arık, ”Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’mız buradaki ekosistem kimyasal bir sorun oluşturabilir mi, oradaki canlılar için bir tesiri olur mu, atık su arıtma tesisinden çıkacak suya ek düzgünleştirme gerekiyor mu; anlamında Konya Teknik Üniversitesi Etraf Mühendisliği Bölümü’ndeki hocalarımıza da misyon verdi. Şu an da bu projeleri birleştirerek çalışmalarımız yürüyor. Esasen biz jeolojik teknik değerlendirmeleri yaptık, şu an çevresel tesirleriyle ilgili çalışmalar yürüyor. Bu yılın ortalarında yahut bu yılın ortasından sonra Meke Gölü’ne su transferi için gerçekçi projelerin ortaya konduğunu göreceğiz” dedi.
2,5 MİLYON METREKÜP SU TAŞINACAK
Meke Gölü’nün mevcut durumuna çok fazla müdahale edilmeden bu çalışmaların yapılması gerektiği için titizlikle davranıldığını kaydeden Prof. Dr. Arık, şöyle konuştu:
”Meke Gölü’nün göl tabanında volkanik cürufların oluştuğu bir bölge var. Bu bölgede suyun süzülmesi epey yüksek. Yapmış olduğumuz müşahedelere nazaran yüzde 50’liler düzeyinde geçirimlilik kelam konusu. Ayrıyeten bölgede buharlaşma yüksek. Bölgedeki jeolojik çalışmalardan ve meteorolojik müşahedelerden yıl boyunca yüzde 94’lere ulaşan buharlaşmanın olduğunu belirledik. Meke Gölü’nün göl alanı yaklaşık 500 bin metreküp suyla dolabilecek durumda. Bu suyun uzun müddetli yıl boyuncu muhafaza edilmesi, süzülme ve buharlaşmada kaybedilecek suyu da hesaplayarak yıllık 2,5 milyon metreküplük su desteğiyle ortalama 1 metre su yüksekliğinde sulu görünüme kavuşacağını düşünüyoruz.”
