Mavi yengeçler ‘istilacı yengeç’ tehdidi altında

Yusuf KANTARLI-Nuri PİR/ADANA, – KIZILDENİZ’den gelerek Akdeniz’de yayılım gösteren ‘charybdis longicollis’ çeşidindeki istilacı yengeçlerin popülasyonu, global ısınma ve vatozların bilinçsizce avlanması nedeniyle süratle arttı. Adana ve Mersin’de bu yayılımı izleyen Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı öğretim vazifelisi Dr. Seyit Ali Kamanlı, istilacı yengeçlerin ekonomik bedeli bulunan mavi yengeç ekosistemini tehdit ettiğini söyledi.
Hint Okyanusu kökenli ‘charybdis longicollis’ tipindeki yengeç Kızıldeniz’i aşarak birinci kez 1954 yılında Doğu Akdeniz’de görüldü. Birinci vakitlerde ekosistemi tehdit etmeyen bu tıbbın popülasyonu, global ısınma ve bilinçsizce avlanan vatozlar nedeniyle son vakitlerde çok fazla artış göstererek başka cinsler için tehlike yaratır hale geldi. Tehlikenin boyutunu araştırmak için bölgeye gelen Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğretim Vazifelisi Dr. Seyit Ali Kamanlı, Çukurova Üniversitesi akademisyenleriyle Adana ve Mersin’de saha çalışması yapmaya başladı.
Dr. Seyit Ali Kamanlı, istilacı yengeçlerin çok süratli ürediğini ve başka çeşitleri baskı altında tuttuğunu kaydetti. Dr. Kamanlı, “Küresel ısınmanın bu kadar tesirli olmadığı vakitlerde vatozlar bu yengeçleri tüketerek popülasyonunu denetim altına alıyordu. Lakin, vatozların da bilinçsiz avcılık nedeniyle azalması üzerine istilacıların nüfusu denetimden çıktı. Bu yengeçler ekonomik bedele sahip balıkların yumurtalarını, sucul bitkileri, algleri ve öteki canlı kümelerini yiyerek biyoçeşitliliğin azalmasına neden oluyor. Bir öbür tehlikesi ise, ülkemizde ekonomik kıymeti bulunan mavi yengeç tiplerinin ekosistemine müdahale ederek Akdeniz kıyılarında mavi yengeç nüfusunu azaltabileceği düşünülmektedir” diye konuştu.
‘ELDİVENLİ YENGEÇLER KARADENİZ’E YAKLAŞTI’
Dünyadaki istilacı öbür yengeç cinsleri hakkında da bilgiler veren Dr. Kamanlı, ‘eriocheir sinensis’ çeşidinde, ‘Çin eldivenli yengeci’nin Kuzey Avrupa’yı istila ettiğini, Karadeniz’e yanlışsız da yaklaştığını söyledi.
Bunların dünyada en tehlikeli 100 istilacı tıp ortasında bulunduğuna dikkat çeken Kamanlı, gemilerin bıraktığı sintine sular sayesinde Asya’dan Kuzey Avrupa’ya kadar ulaştığını belirterek, “Bu yengeçler Tuna Irmağı’nın kollarında, ayrıca Sırbistan, Romanya ve son olarak da Bulgaristan kıyılarında görülmüştür. Gerekli tuzluluk ve sıcaklığa adapte olursa yakında Türkiye’de de görülmesi kaçınılmaz olacaktır. Bu yengeçler dere yataklarına yuvalama yapmaları durumunda taşkınlara neden olabiliyor. Ayrıyeten, drenaj kanallarında tıkanmalara da sebep olabiliyor. Aynı formda Akdeniz’de bulunan istilacı yengeç cinsine ilişkin larvaların nerelere kadar yayılabileceğini, tuzluluk ve sıcaklık kıymetlerine bakarak belirleyip bu yayılımın önüne geçmek için gerekli çalışmaları planlayabiliriz’’ dedi.