ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava operasyonları sürerken, Tahran’ın bölgedeki misillemeleri enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı fiilen kapanma noktasına geldi.
Kpler verilerine göre 1 Mart’ta günlük petrol sevkiyatı yüzde 86 gerileyerek 19,8 milyon varillik yıllık ortalamadan 2,8 milyon varile düştü. Boğazın iki yakasında 700’den fazla tanker beklerken, artan sigorta maliyetleri ve İran’ın “geçiş yok” uyarıları trafiği büyük ölçüde durdurdu. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) ise güvenlik seviyesini “kritik” düzeye yükseltti.
Petrol 100 Doları Görür mü?
Bloomberg kaynaklı analizlere göre, savaşın uzaması halinde petrol fiyatlarının varil başına 100 dolara ulaşma riski masada. Henüz analistler arasında tam bir görüş birliği bulunmasa da bu ihtimal, küresel piyasalarda ciddi bir risk unsuru olarak değerlendiriliyor.
Freedom Capital Markets Baş Küresel Stratejisti Jay Woods, petrol fiyatlarının uzun süre yüksek kalmasının enflasyon baskısını artırabileceğini ve bunun özellikle faiz indirim baskısı altındaki Federal Reserve için ek bir sorun yaratabileceğini belirtti.
Bloomberg Intelligence stratejistlerine göre, tarihsel veriler petrolün 100 doların üzerine çıktığı dönemlerde hisse senetlerinin olumsuz etkilendiğini gösteriyor. 1983’ten bu yana petrolün 100 doların üzerinde olduğu süreçleri izleyen bir yıl içinde S&P 500 endeksinin ortalama yüzde 1,6 gerilediği ifade ediliyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasının 1973 Arap petrol ambargosu ve 1979 İran Devrimi sırasında yaşanan şoklara benzer sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor. 1973 ambargosunda S&P 500 yıllık bazda yüzde 29 düşüşle stagflasyonist bir resesyona girerken, ikinci kriz döneminde ise 1980 resesyonuna rağmen endeks yüzde 11,3 yükselmişti.
Morgan Stanley stratejistleri de hisse senetleri için aşağı yönlü risk senaryosunda petrolün 100 dolar seviyesine ulaşmasını ya da yıllık bazda yüzde 75–100’lük bir artış yaşanmasını olası eşik olarak değerlendiriyor.
Buna karşın RSM US Baş Ekonomisti Joseph Brusuelas, günümüz ABD ekonomisinin petrol fiyat şoklarına yarım asır öncesine kıyasla daha dayanıklı olduğunu savunuyor. Brusuelas’e göre tüketici harcamalarında belirgin bir gerileme için petrol fiyatlarının 120–130 dolar bandına ulaşması gerekiyor. Şimdilik enerji piyasalarındaki erken fiyat hareketlerinin ABD’nin büyüme ya da enflasyon görünümü üzerinde belirleyici bir risk oluşturmadığı görüşü öne çıkıyor.
