Anne babanın hastalanmasının çocuğu ruhsal olarak etkileyen özel bir durum olduğunu belirten Öğr. Gör. Barış Tuncer, “Hastalıkla ilgili temel bilgiler çok fazla uzatılmadan çocuğa anlatılmalı ve çocuğun soru sormasına fırsat tanınmalı. Sorduğu sorulara gerçeği çarpıtmadan, yetişkin bir kişinin anlayabileceği seviyede, ayrıntılara girilmeden karşılık verilmeli” dedi.
“Çocuk için bir yakınının koronavirüse yakalandığını kabullenmek ve bu yeni duruma ayak uydurmak zordur” diyen Altınbaş Üniversitesi Öğr. Gör. Barış Tuncer, bu olağandışı durumla başa çıkabilmeleri için yetişkin dayanağına, yönlendirmesine muhtaçlık duyduklarını vurguladı. Tuncer, “Özellikle ebeveynin hastalanması çocuğu ruhsal olarak etkileyen özel bir durumdur. Ebeveynin hastaneye yatması ve çocuğun ebeveyninden başka kalması makul yaşlardaki çocuklar için derin duygusal izler bırakabilir” dedi.
“GERÇEK ÇARPITILMAMALIDIR”
Öğr. Gör. Barış Tuncer, aile bireylerinden biri hastalanması ve doktora gitmek, hastaneye yatmak üzere hayat akışında değişiklikler ortaya çıkması durumunda çocuklara nasıl bilgi verilmesi gerektiğini şöyle anlattı:
“Açıklamaların içeriklerinin kolay olması çocuğun durumu algılamasını kolaylaştırır. Tıbbi açıklamalar, karmaşık bilgiler çocuğun tasasını artıracaktır. Temel bilgiler çok fazla uzatılmadan anlatılmalı ve çocuğun soru sormasına fırsat tanınmalıdır. Çocuğun sorduğu sorulara gerçeği çarpıtmadan, yetişkin bir kişinin anlayabileceği seviyede, ayrıntılara girilmeden karşılık verilmelidir. Çocukla yapılan görüşme sırasında çocuğa birtakım hisleri yaşamaması istikametinde tavsiye, komut, talimat verilmemelidir. Bilhassa 3 yaşında küçük çocuklar ‘ağlama, erkek adam ağlamaz’ üzere sözlerle ağlamamaya teşvik edilmemelidir. Bunun yerine çocuğun bu hisleri besleyen niyetlerini paylaşmasına müsaade vermek, eksik ve yanlış bilgilerini düzeltmek bu hislerin yoğunluğunu azaltacaktır.”
Barış Tuncer, koronavirüse yakalanan ebeveynlerin, çocuklarına dürüst bir formda hastalıktan kelam etmesi gerektiğini belirterek, “Hastalığı ismi, bıraktığı tesirler, nelere dikkat edilmesi gerektiği, tedavisi, tedavinin müddeti anlatılmalıdır. Bunu yaparken çocuğun umudunu kıracak cümleler kullanılmamalıdır” dedi.
“DUYGULARINI SÖZ ETMESİNE MÜSAADE VERİLMELİ”
Çocuğun hastalık karşısında his ve niyetlerini söz etmesine müsaade verilmesi gerektiğini vurgulayan Tuncer, “Ev ile ilgili yaşına ve gelişim seviyesine uygun sorumluluklar verilebilir. Bu durum çocuğa yardımcı olma hissini yaşatacak ve çocuğun kendini daha kıymetli görmesini sağlayacaktır. Aileden birisinin hastalandığını öğrenen çocuk birtakım davranış sorunları, dikkat çekmeye yönelik davranışlar gösterebilir. Bu türlü durumlarda sabırlı olmak, çocuğa karşı anlayışlı davranmak gerekmektedir” dedi.
“EBEVEYNDEN UZAK KALMAK SIKINTILARA YOL AÇABİLİR”
Ebeveynin koronavirüse yakalanması ve bilhassa hastaneye yatmasının küçük çocuklarda ayrılık tasası ve kayıp korkusu hislerini doğurduğunu belirten Barış Tuncer, yaş kümelerinin bu hisleri nasıl yaşadığı konusunda şu bilgileri verdi:
“3-5 yaş ortasındaki çocuklar ebeveynin hastalığından daha fazla, ebeveynden ayrılma konusunda telaş yaşamaktadırlar. 3 yaşındaki çocuk ebeveynin hastalığını anlamaz. Lakin ebeveynine uygulanan tedavi yahut ebeveynin hastalığı ile ilgili birtakım durumlara dikkat çekilebilir. 4 yaşındaki çocuklar olayın ciddiyetinin daha çok farkına varırlar. Çocuk etrafındaki insanların ıstıraplarıyla ebeveyninin hastalığını ilişkilendirebilir. Bu yaşta çocuklar ıstıraplarını oyunlarına yansıtabilirler. 5 yaşındaki çocuklar ebeveynlerinin hastalıklarının daha çok farkındadırlar, hastalığın ismini bilebilirler, lakin hastalığın bedene tesirlerini açıklayamazlar. Genelde tüm çocuklar ebeveynlerinin hastalığından çok etkilenmektedirler. Bu durumun kendilerinde yarattığı gerginliği ve gerilimi, yaptıkları fotoğraflara, oyunlarına, anlattıkları bahislere yansıtırlar. Hastalık nedeniyle uzun müddet ebeveynden uzak kalmak küçük çocuklarda uyku bozuklukları, içe kapanma, gerileme, inatçılık, saldırganlık üzere birtakım problemlere sebep olabilir.”
“HASTALIKLA KORKUTMAK ÇOK YANLIŞ”
Birtakım ebeveynlerin, çocuklarının bir şeyi yapmalarını yahut yapmamalarını sağlamak için sıhhat ve hastalıkla ilgili kaygı salmaya çalıştığına dikkat çeken Tuncer, “Örneğin; ‘Bir daha yaramazlık yaparsan ben hasta olurum’, “Bak, Ahmet çok üzdüğü için annesi korona olmuş, sen de beni üzersen ben de korona olurum üzere cümlelerle çocuğu duygusal olarak etkileyerek davranışlarını denetim etmeye çalışmak çok hatalı ve sakıncalı bir tavırdır. Bir yakının hastalanmasından kendisini suçlamasına, çöküntü haline ve düşük benlik hürmeti üzere çok önemli problemlere sebep olabilir” ikazında bulundu.
