İSTANBUL – Yeditepe Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Bahar Soğutmaz Özdemir ve takımı, bitkiler üzerinde yaptıkları DNA Barkodlama çalışmalarıyla bitkilere moleküler kimlik veriyor. Bitkisel genetik kaynaklarımızın ortaya konması ve korunması gayesiyle yapılan çalışmada ticari ve stratejik değere sahip olan bitkiler de belirlenecek.
DNA dizileme teknolojilerinin baş döndürücü bir süratle ilerleyişinin bilime kazandırdığı değerli araçlardan biri de DNA Barkodlama yolu. Flora ve faunanın belirlenmesi, çevresel genom çalışmaları, isimli tıp alanında biyolojik numunelerin hata mahalliyle ilişkilendirilmesi, besin güvenliği ve çevrebilimle ilgili çalışmalarda faydalanılan sistem, evrimsel akışı ve bağları inceleme konusunda da bilim insanlarının kıymetli bilgiler elde etmesini sağlıyor.
Yeditepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Genetik ve Biyomühendislik Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Bahar Soğutmaz Özdemir ve takımı de Türkiye’deki her bitki cinsine kimlik verilmesini sağlayacak olan “Ulusal DNA Barkodlama Projesi”ni Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğiyle yürütüyor. Dr. Öğr. Üyesi Bahar Soğutmaz Özdemir, Türkiye’de 12 bin çeşit takson olduğunu belirterek bugüne kadar endemik bitkiler başta olmak üzere 2 bine yakın bitkiye kimlik verildiğini söylüyor.
GENETİK ÇEŞİTLİLİK DEĞERLİ
Genetik kaynakların çeşitliliğinin ve korunmasının kıymetine dikkat çeken Dr. Bahar Soğutmaz Özdemir, domates örneğini vererek, “Belki evvelden yediğimiz domateslere o kokuyu, tadı veren bir gen vardı. O çeşidi kaybettiğinizde o geni kaybediyorsunuz. Gen havuzunuz ne kadar güçlü olursa yeni çeşitler üretme bahtınız da artıyor. Gen havuzunu kaybederseniz tekrar yaratamazsınız. O eski tatları bulamamamız, etraf faktörlerinin yanı sıra genetik çeşitliliğin kaybolmasından da kaynaklanıyor” diye konuştu.
GENETİK KAYNAKLARIN KORUNMASI DÜNYANIN GÜNDEMİNDE
“Önce sahip olduklarınızı bilmelisiniz. Ondan sonra genetik kaynaklarınızı koruyabilirsiniz” diyen Dr. Bahar Soğutmaz Özdemir, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Türkiye’de bitki çeşitliliği açısından aşağı üst 12 bine yakın takson var. Bu kadar çeşide sahip çok fazla ülke yok. Avrupa’daki endemik cinsin üçte ikisi Türkiye’de. Buğdayın ana vatanı Türkiye, bütün yabani akrabaları burada. Buğdayın ana vatanının Türkiye olması, bütün dünyanın hayranlıkla baktığı bir durum.”
DNA Barkodlama projesine endemik bitkilerden başladıklarını söz eden Dr. Bahar Soğutmaz Özdemir, “Moleküler kimliklendirmeyle bitki çeşitlerinin Türkiye’ye ilişkin olduğunu söyleyebiliyoruz. Günümüzde bitki çeşitliliği, genetik çeşitlilik, genetik kaynakların korunması ve yeni çeşitlerin oluşturulması dünyanın gündeminde. Biz de elimizdekileri bilip, kaynaklarımızı korumak zorundayız” dedi.
BİTKİ KAÇAKÇILIĞININ ÖNÜNE GEÇİLMESİ AMAÇLANIYOR
Dr. Bahar Soğutmaz Özdemir, DNA Barkotlama çalışmalarının gayelerini ise şöyle anlattı:
“Genetik kaynaklarımız üzerinde hak sahibi olabilmek, bitki kaçakçılığının önüne geçmek ve Ar-Ge çalışmalarına genetik kaynak takviyesi vermek için genetik kaynaklarımızın envanter altına alınması gerekiyor. Türkiye’nin sahip olduğu gen havuzu DNA Barkodlama üzere moleküler usullerle açığa çıkarıldıktan sonra bu kaynaklardan, tarım, besin ve ilaç sanayi üzere kıymetli dallarda kullanılacak yeni eserlerin geliştirmesi çalışmalarında faydalanılacaktır.”
