Anayasa Mahkemesi (AYM), yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazı olarak bilinen “çakar” kullanımına yönelik idari para cezalarıyla ilgili dikkat çeken bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, kural ihlalini gerçekleştiren sürücülere ceza uygulanabileceğini ancak ihlalden bilgisi bulunmayan araç sahiplerinin sırf araç sahibi oldukları gerekçesiyle cezalandırılamayacağını karara bağladı.
Karar, Tokat 2’nci Sulh Ceza Hakimliği’nin başvurusu üzerine alındı. Başvuruda, Karayolları Trafik Kanunu’nda yer alan plaka, ışık, renk, sembol ve yetkisiz ışıklı-sesli uyarı cihazlarının kullanımına ilişkin düzenlemelerin, “suçun şahsiliği” ilkesine aykırı olduğu ifade edildi. Araç sahibinin işlemediği bir fiilden dolayı sorumlu tutulamayacağı ve cezanın yalnızca ihlali gerçekleştiren kişiye uygulanması gerektiği vurgulandı.
AYM, incelemesinde ceza verilebilmesi için hukuka aykırı fiilin kanunda açıkça tanımlanması ve fiilin ilgili kişi tarafından işlendiğinin ortaya konulması gerektiğine dikkat çekti. Araç sahibi olmak ile ihlal arasında doğrudan bir nedensellik bağı kurulamadığı belirtilirken, mevcut düzenlemenin Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi ile 38’inci maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldı.
Bu gerekçelerle söz konusu hükmün iptaline karar verildi. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren karar, kamuoyunda “çakar” olarak bilinen yetkisiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarına ilişkin trafik cezalarında sorumluluğun kapsamını netleştirmesi bakımından emsal niteliği taşıyor.
