Adana Ulu Camii’nin çinileri, Hollanda’dan çıktı

Nursima ÖZONUR/ ADANA Ulu Camii’nden 19 yıl evvel onarım sırasında çalınan, 500 yıllık 223 karo İznik çinisinden 2’si ve 1 çini pano, Hollanda’dan çıktı. Oriental Arka Auctions Müzayede Meskeni tarafından satışa sunulan 3 çini ile Konya’ya ilişkin olduğu belirlenen 1 çini karo, Türkiye’nin yürüttüğü müzakereler sonucu Ankara’ya getirildi.
Hollanda’da Oriental Arka Auctions Müzayede Meskeni tarafından 4 Haziran 2020’de düzenlenen ‘Islamic Arka Auction’ isimli müzayedede satışa sunulan, 16’ncı yüzyıla ilişkin çiniler, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü uzmanlarının dikkatini çekti. Uzmanlar, müzayede kataloğunda 201 ve 205 numaralı lotlarda satışa sunulan çini karolar ile 204 numaralı lotta satılan çini panonun çalıntı olduğunu belirledi. Yapılan ayrıntılı incelemede çini karolar ile panonun, Adana Ulu Camii’nden 19 yıl evvel onarım sırasında çalınan çiniler olduğu saptandı.
Aynı müzayede meskeninde 20 Ekim 2020’de düzenlenen ‘IslamicandAsian Art’ isimli müzayedede ise 113 lot numarasıyla satışa sunulan çini karo da incelendi. Yapılan ayrıntılı araştırmada, çini karonun da Anadolu Selçuklu devrine ilişkin yapılarda, 11’inci yüzyıl sonlarından 13’üncü yüzyıl başlarına kadar görülebilen yıldız formlu olduğu ve bu çininin benzer örneklerine Konya’daki arkeolojik hafriyatlarda rastlanıldığı belirlendi.
ANADOLU KÖKENLİ OLDUĞU İSPATLANDI
Interpol tarafından ‘Çalıntı Sanat Yapıtları Veritabanı’nda yayımlanan çinilerin iadesi için İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık ve Organize Hatalarla Çaba Şube Müdürlüğü Başkanlığı ile Dışişleri Bakanlığı teşebbüste bulundu. Müzayede meskeni ile direkt temasa geçilerek, yapıtların yasa dışı yollarla Türkiye’den çıkarıldığına ait kanıtlar sunuldu. Aylar süren müzakereler sonucu müzayede konutuna sunulan kanıtlarla eserlerin, Anadolu kökenli olduğu ispatlandı.
ETNOGRAFYA MÜZESİ’NE TESLİM EDİLDİ
Gönüllü olarak müzayede evi tarafından çiniler, Lahey Büyükelçiliği’ne teslim edildi. Yapılan süreçlerin akabinde çiniler, diplomatik kargo ile Ankara’ya getirilerek, Etnografya Müzesi’ne teslim edildi. Çinilerin ilişkin oldukları periyodun bilimsel bilgilerle tespitinin sağlanması için birtakım tahlillerin yapılacağı öğrenildi.
ADANA ULU CAMİİ
Adana’nın merkez Seyhan ilçesinde 1509’da üretimine başlanan Ulu Camii, 1541 yılında tamamlandı. Selçuklu ve Memluk mimarisi özelliğini taşıyan caminin duvarları, siyah beyaz mermer taşlarla kaplıyken, batı ve doğu cepheli birer kapısı bulunuyor. 16’ncı yüzyıldan kalma beyaz taban üzerine lacivert, firuze ve mercan kırmızısı renklerden oluşan caminin duvarlarındaki çinilerin bitki motifleri ile süslendiği görülüyor. İznik ve Kütahya’da yapılmış olan ve Osmanlı çini sanatının en hoş örneklerinin görüldüğü çiniler, 18’inci yüzyıla ilişkin soluk ve gri renkli geç evre çinilerini de içeriyor.