8 asırlık geleneğe, baraj suyu dayanağı

DENİZLİ’de 8 asırdır sürdürülen ‘Sudan Koyun Geçirme Yarışları’, Büyük Menderes Irmağı’nın kurumaya yüz tutması nedeniyle ertelenme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Yarışların düzenlenebilmesi için Çivril’deki Işıklı Gölü Barajı’ndan Büyük Menderes’e su salınması ya da yarış alanına gölet yapılıp, taşıma suyla geleneğin sürdürülmesi planlanıyor.
Yaşanan kuraklık nedeniyle Büyük Menderes Irmağı, bilhassa yaz aylarında kuruma noktasına geldi. Irmaktaki su ölçüsünde önemli azalma yaşanınca, Çal ilçesinde asırlardır düzenlenen ‘Sudan Koyun Geçirme Yarışları’, iptal ihtimaliyle karşı karşıya kaldı. ‘UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan ve bu yıl 847’nci kere yapılması planlanan tarihi geleneğin gerçekleştiği Aşağıseyit Mahallesi’ndeki alanda, su düzeyi epey düştü. Onlarca çobanın, ‘el koyun’ ismini verdikleri sürü başı koçlarıyla birlikte koyun sürüsünü, Menderes Irmağı’nın soğuk sularına atlayarak karşıya geçmeye çalıştıkları aktiflik için çalışmalar başladı.
Çal Belediye Önderi Fethi Akcan, her yıl renkli manzaralara sahne olan yarışları düzenlemek emeliyle harekete geçtiklerini belirtti. İlçenin kurak bir devir yaşadığını söyleyen Akcan, “Son yılların en büyük kuraklığını yaşıyoruz. Büyük Menderes Irmağı, büyük ölçüde kurumuş
durumda. Tarım kesimi de çok olumsuz etkilendi. ‘Sudan Koyun Geçirme Yarışmaları’ ile ilgili Devlet Su İşleri’yle görüşme yaptık. Işıklı Baraj Göleti’nden Büyük Menderes Nehri’ne su bırakılmasını istedik. Bu sayede müsabakamızı yapabileceğiz. Şayet bunu sağlayamazsak,
yarışma alanında bir gölet oluşturup taşıma suyla bu aktifliği gerçekleştirmek istiyoruz. Bu tarihi geleneği sürdürmeye devam edeceğiz” diye konuştu.
‘ÇOBANLAR KIYASIYA YARIŞIYOR’
Koyunlarını yarışlara hazırlayan ve sürüsüyle birlikte kendini Menderes Irmağı’nın serin sularına bırakan çoban Mehmet Şahin, yarışların kendilerine atalarından miras kalan bir gelenek olduğunu söyledi. Bu yıl kuraklıktan mustarip olduklarını lisana getiren Şahin, “Mahallemizdeki ve başka ilçelerdeki çobanlar yarışlara katılıyor. Burada çobanlar kıyasıya yarışıyor. Tek maksatları suya girip koyun sürüsünün kendilerini takip etmesini sağlamak oluyor. Bunlar çobanlar için çok değerli bir aktivite. Çok renkli ve heyecanlı bir yarış oluyor. Yarış günü çobanların iş hayatı o günlük biter. Yalnızca yarışlara odaklanırlar. Biz çobanlar olarak bu geleneğin sürmesini istiyoruz” dedi.
GELENEĞİN KISSASI
Asağıseyit Mahalle Muhtarı Osman Canbaz ise jenerasyondan kuşağa aktarılan asırlık geleneğin
hikayesini şöyle anlattı:
“Yüzyıllar evvel bir çoban bir köy ağasının kızına aşık olmuş. Ağa çobana kızını vermemek için olmayacak bir kaide koşmuş. Üç gün boyunca sürüdeki koyunlara su içirmemesini, tuz yedirmesini ve Menderes Irmağı’nın karşısına su içirmeden geçirmesini istemiş. Çoban bu teklifi kabul etmiş. Üç gün boyunca söyleneni yapmış. Sürüsünü Menderes Irmağı’nın karşısına geçirmiş. Koyunlar ırmaktan bir gram bile su içmemiş. Bu yaşananların akabinde bu bölgede bu aktiflik düzenlenmeye başlamış. Biz de bu mirası yaşatabilmek için elimizden gelen uğraşı gösteriyoruz.”