YAKLAŞIK 100 bilim insanı 5 yıl süren çalışma ile Akdeniz ile Karadeniz’de 800 binden fazla balina ve yunus yaşadığını ortaya çıkardı. 10 uçak ile 6 araştırma gemisinin kullanıldığı çalışmada, deniz kaplumbağaları, vatozlar, köpekbalıkları, deniz kuşları üzere öbür deniz canlıları ile deniz çöpleri hakkında da bilgi toplandı.
Karadeniz, Akdeniz ve Mücavir Atlantik Bölgesi’nde Yaşayan Setase Cinslerinin Korunması Muahedesi’ni (ACCOBAMS) imzalayan 24 ülkenin katıldığı ‘ACCOBAMS Sörvey İnsiyatifi’ ismi verilen çalışma tamamlandı. Saha çalışmmaları 2016 yılında başlatılan proje ile 11’i Akdeniz, 3’ü Karadeniz’de yaşayan 14 cins ve alttürden yunus ile balina (setase) popülasyonları hakkında bilgi toplanması hedeflendi. Günümüzde muhafaza altında olan cinslerin ölçü ve dağılımlarını tespit ederek onlara yönelik tehditleri değerlendirmeyi hedefleyen projede ilgili ülkelerin 20 yıllık müdafaa uğraşlarının aktifliği de ölçülebildi. Proje kapsamında 2018 ve 2019 yıllarında Akdeniz ve Karadeniz’in birinci geniş iştirakli deniz megafaunası izleme sörveyleri yapılırken araştırmalarda hem görsel hem de akustik izleme prosedürleri kullanıldı.
TÜRK BİLİM İNSANLARI DA KATILDI
Türk Deniz Araştırmaları Vakfı’nın (TÜDAV) da araştırmacı ve lojistik olarak dayanak verdiği araştırmada, ACCOBAMS ülkelerinden 100 kadar bilim insanın yanı sıra özel donanımlı 10 uçak, 6 araştırma gemisi ve çok sayıda kurum ve kuruluş birlikte çalıştı. Projede yunus ve balinaların yanı sıra deniz kaplumbağaları, vatozlar, köpekbalıkları, deniz kuşları üzere öteki deniz canlıları ve deniz çöpleri hakkında bilgi toplanabildi.
Elde edilen dataların iki yıl süren geniş kapsamlı tahlilinden sonra sonuçları bugün internet ortamında çevrimiçi olarak sunuldu. Memleketler arası aktiflik, kendini hassas deniz ekosistemleri ve kuşağı tükenmekte olan çeşitlerin korunmasına adamış bilim insanlarının yanı sıra yöneticiler, siyasetçiler ve STK temsilcileri üzere 250’den fazla iştirakçiyi bir ortaya getirdi.
ARAŞTIRMA SONUÇLARINDAN
Hava sörveyleri, Akdeniz’in yüzde 77’sini oluşturan 1.92 milyon kilometrekareyi kapsadı. Havadan yapılan bin 672 yunus ve balina müşahedesinde 22 bin 652 birey kaydedildi. Tekneyle yapılan sörveylerde 1.3 milyon kilometrekare ile Akdeniz’in yüzde 52’sinde 385 müşahedede 2 bin 939 yunus ve balina kaydedildi. Buna dayanarak Akdeniz’de 600 binden fazla yunus ve balinanın bulunduğu iddiası yapıldığı açıklandı.
Hava sörveyleri ile Karadeniz’in ise yüzde 60’ından fazlasını kapsayan 270 bin kilometrekare alan tarandı. Yapılan 1984 müşahedede Karadeniz’de bulunan 3 yunus cinsine ilişkin toplam 4688 birey kaydedildi. Buna dayanarak Karadeniz’de 235 binden fazla birey olduğu iddia edildi.
“ÇOK HEYECANLI VE MUTLUYUZ”
Projeye dayanak veren ekipten İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi ve TÜDAV Lider Yardımcısı Doç.Dr. Arda Tonay, sonuçların açıklanmasını, “Deniz bilimlerinde çalışan bilim insanları için çok hoş bir gün” olarak nitelendirdi. Doç.Dr. Tonay, KHA muhabirine şöyle dedi:
“Bugün bu bölgede yaşayan deniz memelilerinin sayım ve kestirimlerinin, popülasyon bollukları açıklandı. ASI ve CeNoBS projeleri ile 2018’de Akdeniz, 2019’da Karadeniz’de gerçekleştirdiğimiz yaklaşık 10 uçak, 6 deniz taşıtı, 100’den fazla bilim beşerinin iştiraki ile bölgedeki yunus ve balinaları saydık. Bugün de bu uzun koşunun son finali, sonuç kısmı. Dünyanın çeşitli yerlerinden yaklaşık 250 insanın iştiraki ile online gerçekleşen toplantı ile çalışmalarımızın sonuçları açıklandı. Çok heyecanlı ve memnunuz. Proje sonuçlarına nazaran Cebelitarık Boğazı’ndan Süveyş Kanalı’na kadar bütün Akdeniz ve Karadeniz’de toplam 800 bin yunus ve balinanın yaşadığı varsayım ediliyor.”
()
