Diyarbakır’ın 5 bin yıllık surlarının sırrı araştırılıyor

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan 5 bin yıllık Diyarbakır surlarının nasıl bir mühendislikle inşa edildiğini ortaya çıkartmak için çalışma başlatıldı. Uzunluğu 5 bin 200 metre, yüksekliği 8 ila 22 metre ortasında olan ve kalınlığı 5 metreye kadar varan surların tabanlarının birkaç noktasına araştırma için sondaj çukuru açacaklarını tabir eden Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi ve Amida Höyük Hafriyat Önderi Prof. Dr. İrfan Yıldız, bu çalışmayla sur temellerinin ne kadar yükseklikte yahut ne kadar derinlikte olduğunu, temelde kullanılan materyalle vücut duvarlarında kullanılan gerecin emsal ya da farklı mı olduğunu, ne çeşit bir harç kullanıldığını tespit etmeyi amaçladıklarını tabir etti.
UNESCO tarafından 2015 yılında Dünya Kültür Miras Listesi’ne alınan Çin Seddi’nden sonra en uzun sur olma özelliğini taşıyan Diyarbakır surlarının sırrı araştırılıyor. Dicle Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi ve Amida Höyük Hafriyat Başkanı Prof. Dr. İrfan Yıldız öncülüğünde, Diyarbakır surlarının ‘dirilişi mottosu’ kapsamında tarihi İçkale’de hafriyat çalışmaları kapsamında surların temellerine dayalı araştırma sondaj çukurları açılacak. Hafriyat Önderi Prof. Dr. İrfan Yıldız, bu çalışmayla sur temelinin ne kadar derinlikte olduğu, temelde kullanılan materyal ile surlarda kullanılan materyallerin farklılık gösterip göstermediğini, kullanılan bağlayıcı harcın ne olduğunu ve hangi yolun kullanıldığı tespit etmeyi amaçladıklarını söyledi. Şimdiye kadar yaklaşık 110 metre uzunluğunda, yer yer 3 metre, kimi yerlerde 8 metre genişliğinde surların tabanındaki toprak dolgu alındığını aktaran Prof. Dr. Yıldız, “Yaklaşık 2,5 metre dolgu vardı, çabucak hemen hepsi alındı. Çok az bir kısmı kaldı dolgu toprağın. Hafriyat çalışmaları bittikten ve surların tabanı tam olarak açıldıktan sonra bu kere surların temel kısmına yönelik araştırma çalışmalarımız olacak. Bizim, araştırma çukuru ya da sondaj çalışması dediğimiz çalışmalar yapacağız. Yaklaşık 4 metre ölçülerinde bir alan belirliyoruz, bu alanda artık sur temellerinin derinliğine nazaran bir hafriyat çalışması yapılacak. Temeller 2 metredeyse 2 metrede durulacak, 3 metredeyse 3 metreye kadar inilecek. Yapılan çalışmada, sur temellerinin ne kadar yükseklikte olduğu yahut tam karşıtıyla ne kadar derinlikte olduğu, temelde kullanılan materyalle vücut duvarlarında kullanılan gerecin misal mi ya da farklı mı olduğu, yeniden temelde kullanılan materyalde bağlayıcı olarak ne tıp bir harç kullanıldığını tespit etmeyi amaçlıyoruz” dedi.
‘SURLARLA İLGİLİ BÜTÜN AYRINTILARI ORTAYA ÇIKARTMAK İSTİYORUZ’
Surlarla ilgili bütün ayrıntıları ortaya çıkartmayı hedeflediklerin aktaran Prof. Dr. Yıldız, sondaj çalışmaları sonucunda çıkacak datalar belgelendirildikten sonra sondaj çukurlarını kapatacaklarını belirterek, “Biz surlarla ilgili bütün ayrıntıları ortaya çıkartmak istiyoruz. Bu kapsamda yapılacak sondaj çalışmaları sonucunda çıkacak datalar belgelenecek ve bu araştırma çukurları ya da sondaj çukurları, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın müsaadesiyle kapatılacak. Datalar ortaya çıktığı vakit şunu anlamış olacağız, birincisi, temelden en doruğa surların yüksekliği ne kadardır. İkincisi ve en kıymetlisi, surların temelinde nasıl bir taş materyal kullanıldığı, bir oburu, nasıl bağlayıcı bir gereç kullanıldığı ve temeller toprak düzeyinden ne kadar derinliktedir, bunların hepsi açığa çıkmış olacak” diye konuştu.