Yetişkinlerde ve çocuklarda görülen Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun ekran mühletinin uzamasıyla artış gösterdiğini belirten Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Canan Teşhistir, “3 yaşını dolduran bir çocuğun toplumsal ortamda olmasını öneriyoruz. Çocuğun sportif aktiviteyle uğraşması çok değerli. Aileler, çocuğun hayatını çok düzgün biçimde organize etmeli” dedi.
Koronavirüs salgınıyla birlikte gelen dijitalleşme süreci kimi çocukları olumsuz etkiledi. Eğitimin dijitale taşınması, meskende kalınan süreçte çocuğun çok fazla ekrana maruz kalması adaptasyon meselelerini da beraberinde getirdi. Ekran müddetinin uzamasıyla birlikte Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu’nun (DEHB) ilişkili olduğunu belirten Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Canan Teşhistir, “Yeşil alan ve açık hava herkesin ruhsal sıhhatine güzel geliyor. DEHB olan çocukların biraz daha güçlerini atmaya gereksinimleri var. Açık havada olmak ve hareket etmek onlara düzgün gelecektir. Kapalı alan hareketi kısıtlayan bir yer. Açık alanda, yeşillikte, tabiatta, bahçede ve parkta çocuklar daha özgür hareket edebiliyor. Bu da onları olumlu etkiliyor. Bilhassa sporun DEHB’ye iyi geldiğine dair çalışmalar var. Sistemli spor aktivitesi olan bir çocuğun DEHB belirtileri olsa da bunun çok daha süratli toparladığı gözüküyor. Klinik pratiğim de bu formda. Tertipli spora devam eden çocuklarda agresif belirtiler, hiperaktivite, dürtüsellik belirtileri besbelli seviyede düzelme görülüyor” diye konuştu.
TÜRKİYE’DE GÖRÜLME ORANI YÜZDE 13
DEHB’nin nörogelişimsel bir bozukluk olduğunu söz eden İstanbul Gelişim Üniversitesi’nden Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Canan Teşhistir, “Dünya üzerinde yüzde 5 ila 10 ortasında görülüyor. Türkiye’de yapılan çalışmada da yüzde 13 oranında görüldü. Sık görülen bir teşhis ve atlanabiliyor. Yaş küçük ve semptomlar hafifse aile ile çalışarak ve okulla ilgili düzenlemeler yaparak, tabiatta olmakla hastalığın semptomlarını azaltmaya çalışıyoruz. Semptomlar şiddetli ise ilaç tedavileriyle çocuğun ömründe çok büyük değişiklikler sağlayabiliyoruz” dedi.
KAPALI ORTAMDA UZUN MÜDDET KALMAMALI
DEHB olan çocukların sabırsız, oyunlardan dışlanan ve ebeveynleri tarafından dışlanan çocuklar olduğunu belirten Teşhistir, “Böyle olunca çocuk bir müddet sonra mutsuz oluyor. Kendine itimadı azalmaya başlıyor ve sevilmiyormuş hissine kapılıyor. Bu çocukların davranım sorunlarını de azaltmak için mümkün olduğu kadar açık havada bir şeyler yapmasını, sistemli sportif aktivite yapmasını, kapalı ortamlarda uzun mühlet kalmasını önermiyoruz” sözlerini kullandı.
EKRAN MÜDDETİ UZADI; PANDEMİDE GÖRÜLME SIKLIĞI ARTTI
Pandeminin de DEHB’nin görülme sıklığını artırdığını lisana getiren Doç. Dr. Teşhistir, “Pandemi bu çocuklar için çok dertli oldu. Zira çok fazla evdeler ve okula gitmiyorlar, güçlerini atamıyorlar. Pandemi ekran mühletini de artırdığı üzere DEHB görülme sıklığını da artırıyor. Meskende kalan çocuk kendini ekranla, internetle, bilgisayar oyunlarıyla oyaladığı için bu da semptomlar üzerine ekstra tesir sağlıyor. Ekran başında uzun mühlet geçiren çocukların da çok fazla dikkat eksikliği, öğrenme sorunları yaşadığını biliyoruz. Ekran mühleti arttıkça, sonluluk, hiperaktivite, dikkat sorunları de artıyor” diye konuştu.
GEÇ TEDAVİ HUSUS KULLANIMINA SEBEP OLABİLİR
Genetik bir yatkınlığa sahip olan DEHB’nin erken teşhis ve tedavisinin hayat kurtaracağını söyleyen Doç. Dr. Teşhistir, kelamlarını şöyle tamamladı:
“Teşhis ve tedavide geciktikçe çocuk dersten kopmuş, okuldan soğumuş oluyor. Akademik başarısı düşmüş oluyor. Çocuklar umursamıyor üzere gözükse de her çocuk başarmak ister. Umursamamak savunma düzeneği olabiliyor. Küçük yaşta depresyonla tanışabiliyorlar. Tedavi edilmeyen DEHB olgularının ilerleyen yıllarda husus ve sigara kullanımına eğilimi artırdığı biliniyor. Erken tedavi edilirse çocuğun hayatında olumlu bir gidişat gözlüyoruz.”
