‘İsrail virüsü’ domatesin koronası

ANTALYA’daki domates üreticisi, İsrail’den gelen tohumlarda ortaya çıktığı için ‘İsrail virüsü’ denilen ve tıpkı koronavirüs üzere kısa müddette öteki bitkilere de yayılan virüs nedeniyle zahmet yaşıyor. Hastalığın tespit edildiği seralar, 14 gün karantinaya alınıp, büsbütün ilaçlanıyor, eserler ise imha ediliyor. Ziraat mühendisi Abdulhamit Kâfi, “‘Domatesin koronası’ diyoruz bu virüse. Çok sinsi bir virüs. Sera içinde yapılan süreçlerle her yere yayılıyor. Şu anda başlangıç evresinde lakin bu türlü giderse 3 yıl içinde yiyecek domates bulamayız” dedi.
Türkiye’nin turizm kadar örtü altı üretimde kelam sahibi olan Antalya’da üretilen yaş meyve ve sebzeler, 40’tan fazla ülkeye ihraç ediliyor. İç piyasada da tüketilen bu eserlerin büyük kısmını ise domates oluşturuyor. Farklı çeşitlerle üretilen domates, kentteki zerzevat üretimin yaklaşık 3’te 2’sini oluşturuyor. Antalya Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 2019 yılı verilerine nazaran, kentte 2 milyon 508 bin ton domates üretildi.
KORONAVİRÜS ÜZERE YAYILIP DOMATESİ ÇÜRÜTÜYOR
Domates üreticisi, dönem müddetince çeşitli hastalıklarla gayret ederken, bu yıl farklı hastalık cinsiyle karşılaştı. İsrail’den ithal edilen domates fidelerinde görüldüğü için ‘İsrail virüsü’ olarak isimlendirilen hastalık, fideler büyüyüp, eser verdiği müddete kadar belirti göstermiyor. Eser alınacağı devirde ise fideler, zirve kısmından kararıp, çürürken, domatesler de içten çürüyerek, kahverengiye bürünüyor. Eserin tam olgunlaşmadan bir anda çürümesi, büyük randıman kaybına neden oluyor.
YAKARAK İMHA EDİLMESİ GEREK
Virüsle ilgili üreticinin en büyük korkusu ise hastalığın koronavirüs gibi bitkiler ortasında temas ve polen taşınmasıyla kısa müddette yayılması. Bitkiyi hastalıktan kurtarmak isteyen üreticinin uygulayacağı teknikler ise hudutlu. Hastalıklı bitkinin sağlıklı olanlarla temas ettirilmeden sera dışına çıkarılıp, yakılarak imha edilmesi ayrıyeten özel ilaçlarla toprağın ve bitkinin dezenfekte edilmesi gerekiyor. Koronavirüsteki üzere hastalığın tespit edildiği seralar, 14 gün boyunca karantinaya alınıp, büsbütün ilaçlanıyor, eserler ise imha ediliyor.
‘DOMATESİN KORONASI’
Aksu bölgesindeki seralarda görülmeye başlanan virüsle ilgili çaba prosedürlerini anlatan ziraat mühendisi Abdulhamit Kâfi, “’Domatesin koronası’ diyoruz bu virüse. Çok sinsi bir virüs. İsrail’den tohum ve fideyle girdi ülkemize. Sera içinde yapılan süreçlerle her yere yayılıyor. İsrail 5 yıl evvel bu virüs nedeniyle çok sıkıntı vakitler geçirdi. O periyot İsrail, üretim yapamayıp domates ithal etti” dedi.
‘HIZLA YAYILIYOR’
Meyve üzerinde kahverengi lekelerle virüsün kendini aşikâr ettiğini belirten Kâfi, “Tohum firmalarının, inançlı tohumları üreticilere vermesi gerekiyor. Sertifikalı eser tercih edilmesi lazım. Karantina durumu ise ‘eyvah’ dedirtiyor. Eserin hiçbir kısmına dokunmadan sera dışında yakıp imha etmelidir. Tabi bu da kâfi olmuyor. Sera toprağının ısıtılması ve 50 derecenin üzerine çıkarılması lazım. Şu anda başlangıç basamağında fakat bu türlü giderse 3 yıl içinde yiyecek domates bulamayız” diye konuştu.