İSTANBUL, – Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Deniz Kulak Gedik, “Bebek bedenine meyve özlü kremlerden ya da besin özlü yağlardan sürmek deri yoluyla alerjen alımına bağlı olarak besin alerjisi gelişimine neden olabilir” dedi.
Alerjik bireylerin sayısı dünyada süratle artıyor. ABD’deki Hastalık Tedbire ve Denetim Merkezi’nin (CDC)1997-2007 yılları ortasında besin alerjisinin dünyada yüzde 18 oranında arttığını ve çocukların yüzde 3,9’unu etkilediğini bildirdiğini tabir eden Altınbaş Üniversite Hastanesi Medical Park Bahçelievler Çocuk Sıhhati ve Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, Besin Alerjisi Farkındalık Haftası nedeniyle besin alerjisi konusunda aileleri uyardı.
GELİŞME GERİLİĞİNE YOL AÇABİLİR
Besin alerjisinin şahısta yalnızca bir kere küçük bir kızarıklık biçiminde bulgu vermiş ve atlatılmış olabileceği üzere günlerce ishal, beslenememe, gelişme geriliği ve hatta hayatı tehdit eden boyutlarda görülebileceğini vurgulayan Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, “Kişinin alerjik bünyesi yıllarca sessiz kalabileceği üzere ağır kanlı ishallere neden olan besin alerjisine vakitle tolerans gelişip, alerji tekrar sessizleşebilir” diye konuştu.
ANNE SÜTÜ ALERJİSİ OLANLAR ETE KARŞI DA HASSAS
Her besinin alerjen olabileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, “Tüm dünyada ve ülkemizde en sık görülen alerjen, inek sütü alerjisidir. İnek sütü, keçi sütü ile benzeri yapıya sahip olduğundan çapraz tepki görülür ve keçi sütü de çoğunlukla alerjik tepki gösterir. Ülkemizde en sık görülen alerjenler sıralamasında sütten sonra yumurta beyazı gelmektedir. Yumurta beyazı, sarısına nazaran daha alerjik özelliktedir. İnek sütü alerjisi olanların yüzde 10’unda ete karşı hassaslık da vardır. İnek eti, koyun etine nazaran daha alerjiktir” sözlerini kullandı.
Besin alımını takiben ortaya çıkan olağandışı tepkilerin ‘ters besin reaksiyonu’ olarak tanımlandığını kaydeden Uzm. Dr. Gedik, bunlardan immün karşılık sonucu gelişenlerin besin alerjisi; immün cevap dışı bilinmeyen sistemlerle gelişenlerin ise besin intoleransı olarak tanımlandığını belirtti.
Besin alerjilerinin İgE (kanda bulunan İmmunglobulin E antikoru) aracılı olabileceği üzere İgE dışı tepkilerle da gelişebileceğinin altını çizen Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, “Bu nedenle besin alerjisinde her vakit spesifik İgE’nin olumlu olmasını beklemeyiz. İgE’ye bağlı olanlar sıklıkla besin alındıktan sonra birinci 20 dakika ya da 1-2 saat içinde ortaya çıkar” dedi.
BELİRTİLERDEN SONRA 3 SAAT İÇİNDE KUSMA OLABİLİR
Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, çocuklardaki besin alerjisinin en sık görülen iki tipinin belirtilerini ise şu biçimde sıraladı:
“Besin proteini bağlı enterokolitte belirtiler huzursuzluk, fışkırır şekilde kusma, ishal formunda kendini gösterir. Kusma beslenmeden 1-3 saat sonra ortaya çıkar. Besin proteini alakalı proktokolit ise genelde birinci aylarda ortaya çıkan kanlı ishal ile kendini gösterir. Ayrıyeten mide bağırsak sistemi, teneffüs sistemi ve cilt bulgularının görüldüğü; eozinofilik özefajit, eozinofilik gastroenterit, atopik egzema, ürtiker, anjio ödem, rinokonjonktvit üzere tiplerde besin alerjileri de vardır.”
ATOPİK DERMATİTİ VARSA EK BESİNE ERKEN GEÇİLEBİLİR
Atopik egzamalı çocukların üçte birinde besin alerjisi olduğunu da kelamlarına ekleyen Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, şu bilgileri paylaştı:
“Deriden giren alerjenlerin hassaslığının azalması için gastrointestinal sistemden erken antijen sunumu sağlanmasının fayda sağladığını ortaya koyan hipotezler mevcuttur. Yani alerjeni deri yoluyla değil, mide ve bağırsak yoluyla almanın besin alerjisi riskini azalttığı düşünülüyor. Yani bebek bedenine meyve özlü kremlerden ya da besin özlü yağlardan sürmek, deri yoluyla alerjen alımına neden olarak besin alerjisi gelişimine neden olabilir. Atopik egzamalı çocuklarda ise erken ek besine başlamak besin alerjisi gelişimini azaltabilir. Ek besine 4 aydan evvel başlanmamalı fakat atopik dermatitli çocuklara dikkatli bir formda 6 aydan evvel ek besin başlamanın, bireydeki alerjik hassaslığı azaltıcı tesirinin olduğu düşünülmektedir. Bu hipoteze nazaran besin içeren unsurların yağlarının ve eserlerinin kullanımı besin alerjisi riskini artırmaktadır.”
EK BESİNE GEÇİŞ TABİP KONTROLÜNDE OLMALI
Atopik egzamalı çocuklarda erken ek besin başlanması önerilse de, bu geçiş evresinde besinlerin kesinlikle çocuğun doğduğu yaşa uygun seçilmesi ve bir çocuk doktoru kontrolünde olunması gerektiğini belirten Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, “Belirli aylardan evvel yasaklı olan besinlerin yasağı devam etmektedir. Ağır alerjik tepki gözlendiğinde doktorun talimatlarına uygun olarak muhakkak bir mühlet o gıdayı tekrar denememek gerekir. Hatta birtakım besinlerin denenmesi, hastalar hastaneye yatırılarak nezaret altında yapılması gerekebilir” dedi.
BESİN ALERJİSİ İLERİDE ASTIMA DÖNÜŞEBİLİR
Atopik egzama ve besin alerjisi birlikteliği sık görüldüğünü de kelamlarına ekleyen Uzm. Dr. Deniz Kulak Gedik, “Gıda alerjisi ortaya çıkan bebekte egzama geçmişi olabilir, egzaması devam ediyor olabilir, hatta öteki alerjik bulgulara ek olarak yeni çıkmış olabilir. Besin alerjisi küçük yaşlarda daha besbellidir. İnek sütü alerjisi üzere vakitle besin alerjilerinde düzelme olabilir. Bazen de alerjen besin hayat boyunca kişi için anaflaksi gelişimine neden olabilecek kadar hayati risk taşıyabilir. Besin alerjisi görülen bebeklerde ileride astım ve alerjik rinit üzere hastalıkların gelişme sıklığı da artmıştır” diye konuştu.
