Nursima ÖZONUR/ ANKARA,- CUMHURBAŞKANLIĞI Lokal İdare Siyasetleri Konseyi Üyesi Prof. Dr. Lüfti Akca, iklim değişikliğinin bir öbür tarafının de sel ve taşkın risklerindeki artış olduğunu söyledi. Akca, “Şehir selleri, gelecekte daha da tesirini artıracak çok kıymetli bir kent güvenlik sorunu. Havzanın tamamını dikkate alan bütüncül önlemler gerekli. Yağmuru, seli, taştığı yerde değil, düştüğü yerde tutabilmek lazım” dedi.
Cumhurbaşkanlığı Mahallî İdare Siyasetleri Şurası Üyesi Prof. Dr. Lüfti Akca, TBMM Global İklim Değişikliği Araştırma Komitesinde, ‘Milli Su Politikası’ bahisli sunum yaptı. Akca, su kaynaklarının havzalarda nüfusa nazaran dağılımının sistemsiz olduğunu belirterek, “Havzalarımızda su kaynaklarının kullanım oranı havza potansiyeli ile uyumlu değildir. Yeraltı sularımız daha berbat durumda. Daha da berbatı ne kadar kullandığımızı da bilemiyoruz. Riskli su kullanımında su potansiyelinin düşük olduğu havzalarda; nüfus yoğunluğu ve içme suyu talebi yüksek, tarıma uygun alanlar ve ziraî üretim yüksek, endüstrileşme ve sanayi suyu talebi yüksek durumdadır. Sonuç olarak su kaynaklarında iklim değişikliğine bağlı azalma nasıl karşılanacak? Kuraklık risklerine karşı yüksek kırılganlık nasıl yönetilecek?” diye konuştu.
KURAKLIK DİRENCİ NASIL ARTAR
Prof. Dr. Lütfi Akca, iklim değişikliğinin kuraklık riskinde artışa neden olduğunu belirterek, kuraklık direncinin artırılması için depolama hacimlerinin artırılması, arz güvenliği, depolama tesislerinin çok niyetli kullanılması, kuraklık risk idare planlarının hazırlanması, sektörel tahsis planlarında ziraî sulamadan içme suyuna aktarma, talep idaresinde tüketimi azaltma, atık suların membran sisteminden geçirilip yeraltı suyu yahut barajlara besleme, denizden su elde etme-ters osmoz, mahallî idarelerin su güvenliği planı-acil durum planı hazırlaması gerektiğini kaydetti.
‘ŞEHİR SELLERİ, GÜVENLİK SORUNU’
Prof. Dr. Akca, iklim değişikliğinin bir öteki tarafının sel ve taşkın risklerinde artış olduğunu kaydederek, “Şehir selleri, gelecekte daha da tesirini artıracak çok değerli bir kent güvenlik sorunu. Havzanın tamamını dikkate alan bütüncül önlemler gerekli. Yağmuru, seli; taştığı yerde değil, düştüğü yerde tutabilmek lazım. Seller mevcut mühendislik yaklaşımlarıyla yönetilemez hale geliyor. Bunu önlemek için arazi bozulması ve ormansızlaşmanın önlenmesi, kentlerde taban geçirgenliğinin artırılması, yağmur suyunun biriktirilmesi, yeraltı suyunun beslenmesi ve akış müddetinin artırılması suretiyle pik akışın düşürülmesi gerekiyor. Taşkın varsayım ve erken ihtar sistemleri çok değerli. Afet idaresinden risk idaresi anlayışına geçiş doğrultusunda kurumlarımız risk idare planlarını hazırlıyorlar” sözlerini kullandı.
‘GÖLLERİMİZ, SULAK ALANLARIMIZ KURUMAKTADIR’
Lütfi Akca, evsel atık sularının yüzde 88’i, organize sanayi atık sularının yüzde 95’ini arıtmaya yetecek tesis yapılmış olduğunu belirterek, “Buna karşın sularımızın yüzde 37’si temiz, yüzde 23’ü kirli, yüzde 40’ı çok kirli. Arıtma tesislerine bakarsak 2017 yılında incelenen bin 127 tesisten 471 adedinin revizyon, 154 adedinin tekrar yapılması gerekiyor. 502 tesis yani yüzde 45’i güzel durumda. İşletme sıkıntılarının birden fazla proje, inşaat yahut tesisat yanılgıları kaynaklı. Göllerimiz ve sulak alanlarımız giderek kurumaktadır. Orman ve Su İşleri Bakanlığı periyodunda hazırlanan Ulusal Göl ve Sulak Alan İdaresi Strateji ve Hareket Planı kurumlar üzerinde tesirli olamamıştır. Yatırım planlamalarının hidrolojik havza göz önüne alınarak planlanması, çevresel akışın mansaptaki alışılmış göllerin ve sulak alanların su istikrarını de koruyacak formda belirlenmesi, çevresel akışın izlenmesi, denetlenmesi ve göllerde su düzey ölçümünün yaygınlaştırılması gerekiyor” dedi.
‘BAŞLICA SU İDARESİ SORUNLARI’
Prof. Dr. Akca, en önemli su idaresi problemlerinin teknik, idari, kurumsal ve yasal olmak üzere dört başlık altında açıklayarak şöyle dedi:
“Teknik alanda havzalarda su kullanımı istikrarı, birtakım havzalarda yüksek riskli kullanımı, yeraltı sularının yüksek riskli kullanımı, su kalitesi ve ekosistem bozulması, su verimliliği düşük, hidrolojik istikrar; göller ve sulak alanların küçülme/kuruma riskleri, su dataları noksanlığı ve data kalitesi, bilgi sistemi, iklim değişikliğinin getirdiği risklere karşı (sel ve kuraklık) kırılganlık sıkıntıları mevcut. İdari alanda kurumlar ortası vazife ve yetki kaosu, ulusal düzeyde ve havza düzeyinde su otoritesinin teşekkül etmemiş olması meseleleri var. Su Kanununun yasalaşmamış olması, yenilenecek kanunların olması ve uygulayıcı kuruluşlarda kapasite geliştirme muhtaçlığı esas su idaresi problemlerimiz.”
