Hac merkezi Men Tapınağı’na defineci kazması

Alparslan ÇINAR/ISPARTA, – ISPARTA’nın Yalvaç ilçesinde milattan evvel 4’üncü yüzyılda geniş bir bölgenin hac merkezi olan ve dağın tepesine ‘Ay Rabbi Men’ için kurulan Men Tapınağı, definecilerin saldırısına uğradı. Alanda çok sayıda kaçak hafriyat yapan ve sütunları da altın bulmak için kıran definecilerin, kazdıkları çukurlar fark edilmesin diye üzerini taş ve toprakla kapatıp kaçtıkları tespit edildi.
Isparta’nın Yalvaç ilçesinde bulunan ve kökleri M.Ö. 4’üncü yüzyıllara kadar dayanan Ay Yaradanı Men için o devirde kurulan Men Tapınağı’yla ilgili hafriyat çalışmaları sürüyor. Kuzeyinde Bizans kilisesinin bulunduğu bölgenin en yüksek noktasına kayalar üzerine inşa edilen Men Tapınağı, ilçe merkezinden yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Patika yoldan geçerek tapınağın olduğu bölgeye gelen ziyaretçiler, burada hem Beyşehir Gölü’nü hem de Eğirdir Gölü’nü net biçimde görebiliyor. Tapınak o periyotta hac görevi için Pisidia’dan yani kuzeyde ve batıda Frigya, güneybatıda Likya, güneyde Pamfilya, doğuda Likaonya’dan gelenlerin hac merkeziydi. Bölge halkının gelip kurbanlar kesip oruç tuttuğu tek alan olarak biliniyor. Tarihi değerine rağmen bozuk yolu nedeniyle az sayıda ziyaretçinin gelebildiği tapınak, define avcılarından büyük ilgi görüyor.
ZİYARETÇİ YOK, DEFİNECİ ÇOK
Define avcıları, tapınak alanında dedektörlerle alanı tarayıp kaçak hafriyat yapıyor. Tarihe ziyan veren kaçak hafriyatlar nedeniyle birçok sütun kırılarak ziyan görürken yüzeysel açılan çukurlar nedeniyle hafriyat grubu de zorluk yaşıyor. Bölgede 2008’den bu yana hafriyat başkanlığı yapan Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Arkeoloji kısmından Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, “Paleolitik çağlardan itibaren birçok farklı bölgede hac merkezleri var. Pisidia bölgesinin de hac merkezi burasıydı. 1 ay boyunca burada kalıp oruç tutup kurbanlar kesiyordu. Burada Hristiyanlık öncesi önemli bir ruhban sınıfı var. Buradaki halk tapınak için çalışıyor. Önemli iktisadı vardı. O devir hac için gelinen bu bölgeye günümüzde sadece define avcıları geliyor. İlçe merkezinden gelen bir yol var. Bu yol asfaltlanmadığı için ziyaretçiden çok defineci geliyor. Baş edemiyoruz. Ne yazık ki bu tarihi alana da ilgimiz çok az. Makûs emelli beşerler dışında gelen yok. Onlarca hafriyat çukuru oluyor. Bu adamlar cinayet işliyor. Bir insanı öldürmekle tarihi alana ziyan vermek ortasında bir fark yok” diye konuştu.
‘KAYALARI DİNAMİTLE PATLATIYORLAR’
Alanı dedektörlerle evvel tarayıp akabinde hafriyat yapan definecilerin rasgele yeri kazmadıklarını da anlatan Prof. Dr. Özhanlı, “Bunların artık internet siteleri var. Neler nerelerde bulunur üzere bilgiler paylaşıyorlar. Kayalar üzerinde bir kabartma varsa oraya bir delik açıp dinamitle patlatıyorlar. Bu mantığı çözemedim. Kayanın içinde altın arama zihniyeti yalnızca bizim ülkemize mahsus sanırım. Gittiğiniz her yerde bunu görmek mümkün. Evvelce kazıp bırakıp masraflardı. Artık kazıp bir de üzerini kapatıyorlar. Güya hiç kazılmamış üzere. Fark edilmesini önlüyorlar. Çukur ne kadar derin olursa o kadar ceza alacakları için çabucak kapatıyorlar” dedi.
Prof. Dr. Özhanlı, yolun asfaltlanmasıyla birlikte ilçe halkının bu yolu sıklıkla kullanması sonucu defineciler için bir caydırıcılık oluşturacağına da dikkati çekti.