106 yıllık Çanakkale Zaferi’nin ‘Kadınları’

ÇANAKKALE Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Tarihi Kısmı Öğretim Üyesi Dr. Mithat Atabay, 106 yıl evvel yaşanan Çanakkale Savaşları’nda cephe gerisinde, bayanın rolünü ‘Çanakkale Zaferi’nin Kadınları’ ismini taşıdığı kitapta anlattı. Seferberlik nedeniyle 2,5 milyona yakın askerin cepheye gittiğine dikkat çeken Dr. Atabay, “Bunların boşalttığı alanlarda ise bayanların bütün özverili bir formda çalışmasıyla cephedeki askerlerin gözü hiçbir halde geride kalmadı ” dedi.
ÇOMÜ Fen Edebiyat Fakültesi Tarihi Kısmı Öğretim Üyesi Dr. Mithat Atabay tarafından hazırlanan, ‘Çanakkale Zaferi’nin Kadınları’ kitabında, 106 yıl evvel yaşanan Çanakkale Savaşları’nda cephe gerisindeki kadının rolü anlatılıyor. 454 sayfa ve 4 temel kısımdan oluşan ‘Çanakkale Zaferi’nin Kadınları’ kitabının birinci kısmında Meşrutiyet’ten başlayarak savaşa ve savaş mühletince kurulan bayan cemiyetlerine, ikinci kısımda basında bayanları bilinçlendirmeye ve bayanın karşılaştığı problemlere değinen bayan müellif ve basın organlarına, üçüncü kısımda bayanların savaşa etkin olarak verdikleri takviyeye yer verildi. Dördüncü kısımda ise Çanakkale Zaferi’nin kazanılmasında cephe gerisinde güzel bir tertip gerçekleştiren bayanlar, cephedeki uğraşa direkt tesir eden bayanlar ve Çanakkale Zaferi’ni yapıtlarıyla geleceğe taşıyanlar ele alındı. Kitabın son kısmında ise, Çanakkale Savaşları sırasında evrak ve kaynaklarda ismi geçen 464 bayanın ismi, soyadı ve yaptıkları vazifelere yer verildi.
‘464 BAYANDAN BAHSETTİK’
‘Çanakkale Zaferi’nin Kadınları’ diye 2015 yılında verdiği bir konferanstan hareketle bu kitabı hazırladığını belirten Dr. Mithat Atabay, “Kitabımızda 464 tane bayandan bahsettik. Evraklarda ismi geçen bayanların çeşitli işlevleri var. Gazetecisinden tutun, sıhhatle ilgili çalışmalar yapan, çeşitli dernekler kuran bayanlar var. Ayrıyeten çeşitli yardım kuruluşlarında da misyon yaparak hem bayanlara iş öğreten hem de birebir vakitte cephedeki askerin muhtaçlıklarını karşılamak üzere çalışma yapan bayanlar var. Kitapta ön plana çıkan bayan isimler ortasında Şair Nigar Hanım, Halide Edip Adıvar Hanım’ı, Selma İstek Hanım Efendi, devrin Ulusal Savunma Bakanlığı Müsteşarı yapmış olan Muhtar Paşa’nın hanımı Nimet Hanım yer alıyor” dedi.
‘KADINLARIN KENDİLERİNE GÜVENEN BİREYLER HALİNE GELDİKLERİ GÖRÜLÜYOR’
Çanakkale Savaşları’nın topyekun bir savaş olduğunu tabir eden Dr. Mithat Atabay, “Çünkü Çanakkale Savaşları başladığı vakit düşman İstanbul’u ele geçirmek için bütün sınırlarıyla saldırıyor. Bu bağlamda da seferberliğin ilan edilmesi sonrası sürecinde erkekler seferberlik hasebiyle cepheye gidiyorlar. Erkeklerin çalışma alanları olarak gördüğümüz yerler ise boşalıyor. Bir taraftan cephe gerisinde üretimin sağlanması, öteki taraftan cepheye gidecek olan askerlerin muhtaçlıklarının karşılanması öbür taraftan da cephede yaralanmış olan şahıslarında yeniden çeşitli hastanelere sevk edilmesi sırasında onların bakımları da gereksinim gösteriyor. Ayrıyeten şehit olan ya da gazi olanların yakınlarına da bakmak gerekiyor. Onların kendi ayakları üzerinde durması gerekiyor. İşte Çanakkale Zaferi’nin Bayanları kısmında biz bu faaliyetleri nasıl yapıyorlar. Çeşitli dernekler vasıtasıyla bunları nasıl gerçekleştirdiler. Ayrıyeten hanımlar o kadar tesirli oluyorlar ki, artık eskinden bayanın ismi yokken biz baktığımız vakit 1915 yılından sonraki süreç içerisinde bayanların bir taraftan ailenin gereksinimi olan maaşı kazandıklarını, meslek sahibi olduklarını başta bilhassa Maliye Bakanlığı, PTT, Tarım İşletmeleri, fabrikalar ve ayrıyeten Bayındırlık Hizmetlerinde de çalışarak, artık bayanların kendilerine güvenen bireyler haline geldikleri görülüyor” diye konuştu.