CNN televizyonunun kâr amacı gütmeyen Prosper Global kuruluşunun raporuna dayandırdığı haberine göre, Afganistan’ın başkenti Kabil’in 2030 yılına kadar yeraltı su kaynakları tamamen tükenen ilk modern kent olma riskiyle karşı karşıya olduğu kaydedildi.
Raporda, hızlı nüfus artışı ve altyapı yetersizliği yaşayan kentte çok sayıda mahalle için “sıfır günü” olarak adlandırılan su kesintisi evresinin şimdiden başladığı aktarıldı.
Kabil genelinde şebeke suyuna erişimi olan kesim nüfusun yalnızca beşte birini oluştururken, halkın yüzde 80’i kenti çevreleyen akiferlere ve derin su kuyularına bağımlı yaşıyor.
Eldeki verilere göre, son 10 yılda kentin yeraltı su seviyesi yaklaşık 100 fit (yaklaşık 30 metre) geriledi.
Su çekme hızının kaynakların yenilenme kapasitesini aşması sebebiyle yılda 1,55 milyar fit küpü aşkın açık ortaya çıkarken, Kabil’deki su kuyularının neredeyse yarısının kuruduğu bildirildi.
NÜFUS 6 MİLYONA ULAŞTI, YERALTI KAYNAKLARI HIZLA TÜKENDİ
Haberde aktarılan uzman değerlendirmelerine göre, 2001 yılında 1 milyonun altında olan Kabil nüfusu günümüzde 6 milyona yükseldi.
Taliban’ın 2001’deki düşüşünün ardından başlayan geri dönüşlerin yanı sıra, son dönemde İran ve Pakistan’ın Afganları sınır dışı etmesi ve kırsaldan kente yönelen iç göç, nüfus artışını hızlandırdı.
Kentte çok katlı binaların hızla çoğalması sınırlı kaynaklar üzerindeki baskıyı artırıyor.
Afganistan Su ve Çevre Profesyonelleri Ağı araştırmacısı Necibullah Sadid, yaşanan tablonun geçici bir kriz olmadığını belirterek durumun bir “su iflası” olduğunu vurguladı.
Sadid, geri dönüşü mümkün olmayan bir kaynağın tükendiğini kaydetti.
Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Mohd Faizee ise kentin bir insani felaketle karşı karşıya olduğuna işaret ederek önlem almak için kısıtlı bir zaman kaldığı uyarısını yaptı.
KURAKLIK VE KİRLİLİK NEDENİYLE AİLELER GELİRİNİN ÜÇTE BİRİNİ HARCIYOR
Ülke genelinde altı yıldır aralıksız süren kuraklık krizi daha da derinleştiriyor.
BM verilerine göre Afganistan’da geçen yıl sonu itibarıyla kar yağışı son 25 yılın en düşük seviyesine indi; 2014 ile 2020 yılları arasında kar seviyesinde yaklaşık yüzde 20 düşüş kayıtlara geçti.
Yağmur yağdığında ise geçirimsiz şehir yüzeyleri suyu akiferlere iletmek yerine ölümcül sellere dönüştürüyor.
Kentin mevcut yeraltı sularının yüzde 80’e varan kısmı ise lağım suları ve arsenik gibi doğal maddeler nedeniyle kirlenmiş durumda.
Şebeke suyundan mahrum kalan Kabil sakinleri, cami avlularındaki el pompalarından ya da özel su tankerlerinden su temin etmeye çalışıyor.
Analistler, BM standartlarına göre hane gelirinin en fazla yüzde 3’ü olması gereken su harcamasının, Kabil’deki yoksul ailelerde toplam gelirin yüzde 30’una ulaştığını hesaplıyor.
Yüksek maliyet ve kirlilik nedeniyle birçok aile suyu kaynatarak tüketmek zorunda kalıyor.
GECİKEN ALTYAPI PROJELERİ VE KESİLEN YARDIMLAR KRİZİ BÜYÜTÜYOR
Taliban yönetiminin 2021 yılında iktidara gelmesinden bu yana uluslararası yardımların kesilmesi su krizine yönelik adımları da kısıtlıyor.
Kabil Nehri üzerinde kurulması planlanan ve 2 milyon kişiye su sağlaması öngörülen Şahtut Barajı projesi, Hindistan’ın finansman desteğini çekmesi ve Pakistan’ın suyunun azalacağı gerekçesiyle karşı çıkması nedeniyle durdu.
Pencşir Nehri’nden Kabil’e su taşımayı hedefleyen 124 millik boru hattı projesi ise henüz etüt aşamasında yer alıyor.
Afganistan Enerji ve Su Bakanlığı Sözcüsü Matiullah Abid, baraj inşası ve yeraltı sularını besleyecek kuyular açma yönünde çalışmalar yürüttüklerini, 2024 yılında 20 bin haneyi besleyecek Şah ve Arus Barajı’nı tamamladıklarını ancak bu tür projelerin zaman ve kaynak gerektirdiğini söyledi.
Hollanda merkezli IHE Delft Su Eğitimi Enstitüsü’nden Susanne Schmeier, uluslararası toplumun krizi önlemek yerine sadece izlediğini, halkın ise sessizce sıkıntı çekmeye devam ettiğini dile getirdi.
