Avrupa Birliği (AB) katılım sürecinde aday ülkelerin üstlenmesi gereken en zorlu bürokratik yüklerden biri olan mevzuat çevirileri, Karadağ katılım sürecinde büyük bir krize dönüştü. On binlerce sayfadan oluşan devasa AB müktesebatını (acquis) zamanında ve eksiksiz şekilde Karadağcaya çevirmekte zorlanan Podgorica yönetimi için Brüksel yönetimi çözüm arayışlarına girdi.
AB’den Geçici Formül: Eksikler Tamamlanana Kadar Hırvatça Kullanımı Avrupa Komisyonu, çeviri süreçlerindeki aksamanın üyelik takvimini sekteye uğratmaması adına geçici istisna seçeneklerini değerlendirmeye aldı. Masadaki en güçlü senaryo; Karadağ’ın eksik kalan mevzuat çevirilerini tamamlayana kadar, mevcut bir AB resmi dilini geçici olarak kullanması.
Sırpça, Boşnakça ve Hırvatça ile olan yüksek karşılıklı anlaşılabilirlik ve ortak dil yapısı nedeniyle bu süreçte öne çıkan resmi AB dili Hırvatça oldu.
Kimlik Tartışmaları ve Hırvatistan ile Siyasi Gerilim Ancak Hırvatça seçeneği, Karadağ iç siyasetinde ve diplomasisinde ciddi bir hassasiyet yaratıyor:
Bağımsız Dil Mücadelesi: Karadağ’ın ulusal kimliğinin bir parçası olarak Karadağcayı bağımsız bir resmi dil olarak uluslararası alanda kabul ettirme mücadelesi göz önüne alındığında, başka bir komşu ülkenin dilini geçici de olsa benimsemenin kolay olmayacağı vurgulanıyor.
Hırvatistan ile İkili Pürüzler: AB’nin son üyesi Hırvatistan ile Karadağ arasında geçmişten gelen ikili sorunlar ve çevrilen hukuki metinlerin kalitesine dair anlaşmazlıklar sürüyor. Hırvatistan’ın 2013’teki katılımından bu yana AB mevzuat hacminin neredeyse iki katına çıkmış olması teknik yükü daha da ağırlaştırıyor.
Geçmişte Malta ve İrlanda Örnekleri Yaşandı AB müktesebatı dil muafiyetleri açısından ilk kez böyle bir adımla karşılaşmıyor. Brüksel daha önce benzer pratik çözümlere başvurmuştu:
Malta Örneği (2004): AB’ye katıldığı dönemde yeterli nitelikli çevirmeni bulunmayan Malta’ya 3 yıllık geçici muafiyet tanınmıştı.
İrlanda Örneği: İrlandaca için de benzer esneklikler ve geçiş süreçleri uygulanmıştı.
1 Kasım itibarıyla Türklere vize uygulaması başlatmaya hazırlanan ve 2028 üyelik hedefine kilitlenen Karadağ’ın, Brüksel’in Hırvatça önerisine nasıl yanıt vereceği önümüzdeki günlerde netleşecek.
