Küresel buğday piyasasında düşüş hızlandı. Chicago’da işlem gören buğday kontratları 25 Eylül’de yüzde 2’nin üzerinde gerileyerek 6,92 dolar civarına indi.
Fiyat böylece 25 Ağustos’tan bu yana görülen en düşük seviyeye gerilerken son dört işlem günündeki düşüş de belirginleşti.
Piyasadaki hareketin merkezinde Karadeniz üzerinden yapılan tahıl sevkiyatlarının yeniden rahatlayabileceği beklentisi bulunuyor.
Buğday 7 doların altına indi
Buğday fiyatı önceki gün yaklaşık 7,07 dolar seviyesinde kapanmıştı.
Yeni işlemlerde satışların hızlanmasıyla fiyat 6,90 doların hemen üzerine kadar çekildi. Günlük kayıp yüzde 2’yi aşarken buğdayın son bir aylık değişimi de yeniden negatife döndü.
Buğday piyasasında son haftalarda Karadeniz’deki saldırılar nedeniyle oluşan arz endişesi fiyatları desteklemişti.
Ancak diplomatik temasların yeniden gündeme gelmesi, bu risk priminin bir bölümünün geri verilmesine neden oluyor.
Karadeniz beklentisi fiyatı aşağı çekiyor
Sevkiyat normale dönerse arz artabilir
Karadeniz koridorunun daha güvenli hale gelmesi, özellikle Rusya ve Ukrayna kaynaklı tahılın dünya pazarına daha hızlı ulaşmasını sağlayabilir.
Bu olasılık küresel buğday arzında kısa vadeli sıkışıklığın azalabileceği beklentisini güçlendiriyor.
Rusya son saldırılar nedeniyle bazı tahıl sevkiyatlarını Baltık ve Arktik limanlarına yönlendirmeye başlamış durumda.
Karadeniz’de güvenliğin artması halinde bu pahalı ve uzun alternatif güzergâhlara duyulan ihtiyaç azalabilir.
Rusya son saldırılar nedeniyle bazı tahıl sevkiyatlarını Baltık ve Arktik limanlarına yönlendirmeye başlamış durumda.
Karadeniz’de güvenliğin artması halinde bu pahalı ve uzun alternatif güzergâhlara duyulan ihtiyaç azalabilir.
Bunun sonucu olarak dünya pazarına daha fazla buğdayın daha düşük taşıma maliyetiyle ulaşması mümkün olabilir.
Çin beklentisi de satış getirdi
Buğdaydaki düşüşün tek nedeni Karadeniz değil.
ABD ile Çin arasındaki tarım ticaretine ilişkin beklentiler de fiyat üzerinde etkili oluyor.
Piyasa, Çin’in ABD’den tarım ürünü alımlarını artırabileceğine ilişkin somut ve büyük ölçekli yeni taahhüt beklerken görüşmelerden bu yönde ayrıntılı bir sonuç çıkmaması satışları hızlandırdı.
Bu durum özellikle ABD tarım ürünlerinde kısa vadeli talep beklentisinin yeniden sorgulanmasına yol açtı.
Buğday fiyatındaki yüzde 2’yi aşan günlük düşüşte Karadeniz kaynaklı arz beklentisi ile Çin kaynaklı talep belirsizliği aynı yönde çalıştı.
Fiyat hâlâ geçen yılın üzerinde
Kısa vadeli düşüşe rağmen buğday fiyatları uzun dönem karşılaştırmasında hâlâ yüksek seviyelerde bulunuyor.
Karadeniz’deki lojistik sorunlar, hava koşulları ve küresel stoklara ilişkin endişeler yıl içinde fiyatların yükselmesine neden olmuştu.
Bu nedenle son düşüş şimdilik daha geniş yükseliş döneminin ardından gelen bir geri çekilme görünümünde.
Piyasanın bundan sonraki yönünde Karadeniz’de tahıl sevkiyatının gerçekten hızlanıp hızlanmayacağı belirleyici olacak.
Diplomatik temasların somut bir anlaşmaya dönüşmemesi halinde arz riskinin yeniden fiyatlara dönmesi mümkün.
Türkiye açısından neden önemli?
Türkiye dünyanın önemli buğday ithalatçıları ve un ihracatçıları arasında bulunuyor.
Bu nedenle uluslararası buğday fiyatları ile Karadeniz’deki navlun koşulları doğrudan Türkiye’deki üretim maliyetlerini etkileyebiliyor.
Buğday fiyatının kalıcı biçimde gerilemesi; un, makarna, yem ve çeşitli gıda ürünlerinde hammadde maliyetlerini aşağı çekebilecek bir unsur oluşturabilir.
Ancak Türkiye açısından nihai maliyet yalnızca dünya buğday fiyatına bağlı değil. Döviz kuru, navlun, iç piyasa fiyatları ve ithalat politikası da fiyatlama üzerinde etkili.
Karadeniz’de sevkiyatın yeniden hızlanması halinde Türkiye açısından asıl kazanım yalnızca daha düşük buğday fiyatı değil, taşıma ve tedarik risklerinin de azalması olabilir.
